Sởi là một trong những căn bệnh truyền nhiễm cấp tính có khả năng lây lan nhanh chóng và dễ bùng phát thành dịch. Con đường lây truyền chủ yếu của bệnh là qua đường hô hấp, khi người lành hít phải các giọt bắn chứa virus từ người bệnh. Nhiều người thường thắc mắc liệu virus sởi có thể tồn tại bao lâu trong môi trường tự nhiên để chủ động phòng tránh. Bài viết dưới đây sẽ cung cấp các thông tin khoa học chính xác về thời gian tồn tại của virus sởi ngoài không khí và cách bảo vệ sức khỏe bản thân hiệu quả.
Virus sởi có thể sống ngoài không khí bao lâu
Theo các nghiên cứu y tế từ Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC), virus sởi có thể sống ngoài không khí trong khoảng thời gian tối đa là 2 giờ. Khoảng thời gian này tính từ thời điểm người nhiễm bệnh ho, hắt hơi hoặc nói chuyện, phát tán các giọt bắn mịn chứa virus vào không gian xung quanh.
Trong khoảng 2 giờ này, virus sởi lơ lửng trong không khí hoặc bám trên các bề mặt tiếp xúc như tay nắm cửa, mặt bàn, đồ chơi hay tay vịn cầu thang vẫn giữ nguyên khả năng lây nhiễm. Điều này có nghĩa là, ngay cả khi người bệnh đã rời khỏi căn phòng, một người khỏe mạnh khác đi vào phòng trong vòng 2 giờ sau đó vẫn có nguy cơ cao bị nhiễm virus nếu hít phải không khí hoặc chạm vào các bề mặt bị ô nhiễm rồi đưa tay lên mắt, mũi, miệng.
Các yếu tố ảnh hưởng đến thời gian tồn tại của virus sởi ngoài môi trường
Thời gian tồn tại của virus sởi ngoài không khí không cố định hoàn toàn mà chịu ảnh hưởng lớn bởi các yếu tố vật lý từ môi trường xung quanh.
Nhiệt độ và độ ẩm
Virus sởi hoạt động mạnh và có thể tồn tại lâu hơn trong môi trường có nhiệt độ thấp và độ ẩm cao. Ngược lại, ở môi trường có nhiệt độ cao, độc tính của virus bắt đầu suy giảm nhanh chóng. Khi nhiệt độ đạt mức trên 56 độ C, virus sởi sẽ bị tiêu diệt hoàn toàn chỉ sau khoảng 30 phút.
Ánh sáng mặt trời và tia cực tím
Virus sởi cực kỳ nhạy cảm với ánh sáng mặt trời và các bức xạ cực tím (UV). Dưới tác động trực tiếp của ánh nắng mặt trời, cấu trúc vỏ và vật chất di truyền của virus nhanh chóng bị phá hủy, làm giảm đáng kể thời gian tồn tại của chúng trong không khí xuống còn vài phút thay vì 2 giờ như trong điều kiện bóng râm hoặc phòng kín.
Con đường lây truyền cực kỳ nhanh chóng của bệnh sởi
Hiểu được khả năng tồn tại của virus sởi ngoài không khí giúp lý giải vì sao căn bệnh này lại có tốc độ lây lan khủng khiếp đến vậy. Sởi được xếp vào nhóm những bệnh lây truyền qua đường hô hấp dễ lây lan nhất ở người.
- Hệ số lây nhiễm cao: Một người mắc bệnh sởi có thể lây truyền cho trung bình từ 12 đến 18 người chưa có miễn dịch trong cùng một không gian sống.
- Lây truyền gián tiếp: Người lành hoàn toàn có thể nhiễm bệnh mà không cần tiếp xúc trực tiếp với bệnh nhân sởi, chỉ cần đi chung thang máy, ngồi chung phòng họp hoặc sử dụng chung các đồ dùng cá nhân mà người bệnh vừa chạm vào.
- Thời gian ủ bệnh âm thầm: Người bệnh sởi có thể lây lan virus ra môi trường xung quanh từ 4 ngày trước khi các nốt phát ban đầu tiên xuất hiện, khiến việc kiểm soát nguồn lây gặp nhiều khó khăn.
Cách phòng ngừa lây nhiễm virus sởi hiệu quả
Dựa trên đặc tính sinh học và khả năng tồn tại của virus sởi ngoài không khí, các chuyên gia y tế khuyến cáo người dân thực hiện các biện pháp chủ động sau để tự bảo vệ sức khỏe.
Tiêm vắc-xin sởi và các biện pháp bảo vệ
Tiêm vắc-xin là giải pháp hiệu quả nhất để tạo miễn dịch chủ động chống lại virus sởi. Trẻ em cần được tiêm đủ 2 mũi vắc-xin theo đúng lịch trình khuyến cáo của chương trình tiêm chủng. Người lớn chưa từng mắc sởi hoặc chưa được tiêm phòng đầy đủ cũng nên chủ động tiêm phòng để bảo vệ bản thân và cộng đồng.
Vệ sinh cá nhân và khử trùng môi trường sống
Thường xuyên rửa tay bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn có chứa cồn, đặc biệt là sau khi tiếp xúc với các bề mặt công cộng. Định kỳ lau chùi các bề mặt dễ bám bẩn như tay nắm cửa, mặt bàn, điện thoại bằng các chất tẩy rửa thông thường hoặc cồn sát trùng để tiêu diệt virus.
Hạn chế tiếp xúc và đeo khẩu trang
Trong thời gian có dịch sởi, nên hạn chế đến những nơi đông người hoặc các phòng kín thiếu sự thông thoáng khí. Khi bắt buộc phải đến những khu vực này hoặc khi tiếp xúc với người có biểu hiện ho, sốt, cần đeo khẩu trang y tế đúng cách để ngăn ngừa nguy cơ hít phải virus lơ lửng trong không khí.
Tóm lại, virus sởi có thể sống ngoài không khí và trên các bề mặt lên đến 2 giờ với khả năng lây nhiễm cực kỳ mạnh mẽ. Việc nâng cao ý thức phòng bệnh thông qua tiêm ngừa vắc-xin đầy đủ, giữ gìn vệ sinh môi trường sống thông thoáng và tuân thủ các nguyên tắc bảo vệ cá nhân là chìa khóa quan trọng để ngăn ngừa sự tấn công của loại virus nguy hiểm này.
