Viêm kết mạc

Viêm kết mạc là gì?

Viêm kết mạc là tình trạng viêm nhiễm hoặc kích ứng của màng kết mạc – lớp màng mỏng, trong suốt bao phủ phần lòng trắng của nhãn cầu và lót bên trong mi mắt. Khi các mạch máu nhỏ trong màng kết mạc bị viêm, chúng trở nên nổi rõ hơn, khiến tròng trắng mắt có màu đỏ hoặc hồng đặc trưng.

Tình trạng này ảnh hưởng lớn đến sức khỏe thị lực và sinh hoạt hàng ngày do gây ra cảm giác cộm xốn, đau rát, chảy nước mắt và tiết nhiều rỉ mắt. Nếu không được chẩn đoán và điều trị kịp thời, các thể viêm kết mạc nặng hoặc do các tác nhân nguy hiểm có thể lan rộng, gây tổn thương giác mạc vĩnh viễn và suy giảm thị lực nghiêm trọng. Theo thống kê từ Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), viêm kết mạc là một trong những bệnh lý về mắt phổ biến nhất toàn cầu, trong đó bệnh mắt hột (một dạng viêm kết mạc mãn tính do vi khuẩn Chlamydia trachomatis) là nguyên nhân truyền nhiễm hàng đầu gây mù lòa có thể phòng ngừa được trên thế giới.

Nguyên nhân gây ra viêm kết mạc

Nguyên nhân

Nguyên nhân trực tiếp gây ra viêm kết mạc chủ yếu do nhiễm trùng vi sinh vật (virus, vi khuẩn), phản ứng dị ứng hoặc do tiếp xúc với các chất kích ứng hóa học và vật lý.

Bên cạnh đó, một số nguyên nhân gián tiếp và yếu tố thuận lợi khác thúc đẩy sự phát triển của bệnh bao gồm:

• Sử dụng kính áp tròng không đúng cách: Việc đeo kính áp tròng trong thời gian quá dài, không vệ sinh kính đúng quy trình hoặc dùng nguồn nước ô nhiễm để rửa kính tạo điều kiện cho vi khuẩn tụ cầu hoặc trực khuẩn mủ xanh bám dính, xâm nhập gây viêm kết mạc nhú gai khổng lồ.
• Môi trường sống ô nhiễm: Thường xuyên tiếp xúc với khói bụi, khí thải công nghiệp, hóa chất hoặc nguồn nước sinh hoạt không đảm bảo vệ sinh làm suy giảm hàng rào bảo vệ tự nhiên của mắt, kích ứng màng kết mạc liên tục dẫn đến viêm.
• Suy giảm hệ miễn dịch: Người có hệ miễn dịch yếu do mắc các bệnh lý toàn thân, điều trị ung thư hoặc sử dụng thuốc ức chế miễn dịch kéo dài rất dễ bị các tác nhân cơ hội như nấm hoặc virus Herpes tấn công gây viêm nhiễm vùng mắt.
• Vệ sinh cá nhân kém: Thói quen đưa tay chưa rửa sạch lên dụi mắt, sử dụng chung khăn mặt hoặc mỹ phẩm trang điểm mắt với người đang nhiễm bệnh là con đường gián tiếp đưa mầm bệnh tiếp xúc trực tiếp với kết mạc.

Cơ chế

Cơ chế sinh bệnh học dẫn đến tình trạng viêm của màng kết mạc diễn ra thông qua các con đường sinh học khác nhau tùy thuộc vào tác nhân kích thích:

• Phản ứng viêm do tác nhân truyền nhiễm: Khi virus hoặc vi khuẩn bám dính vào tế bào biểu mô kết mạc, chúng giải phóng độc tố hoặc nhân lên làm tổn thương tế bào. Cơ thể phản ứng bằng cách kích hoạt hệ thống miễn dịch tự nhiên, giải phóng các chất trung gian hóa học gây giãn mạch máu kết mạc (gây đỏ mắt), tăng tính thấm thành mạch (gây phù nề màng kết) và thu hút tế bào bạch cầu đến thực bào, tạo ra dịch tiết mủ hoặc dịch trong.
• Phản ứng quá mẫn Type I (dị ứng): Khi kết mạc tiếp xúc với dị nguyên, các kháng thể IgE gắn trên bề mặt tế bào mast ở kết mạc bị kích hoạt, thúc đẩy quá trình giải phóng histamine và các hóa chất trung gian khác. Quá trình này gây giãn mạch tức thì, kích thích các sợi thần kinh cảm giác gây ngứa dữ dội và phù nề mô kết mạc nhanh chóng.
• Kích ứng vật lý và hóa học trực tiếp: Các chất hóa học hoặc dị vật tiếp xúc trực tiếp gây phá hủy cơ học biểu mô kết mạc và thay đổi độ pH của màng nước mắt, khởi phát chuỗi phản ứng viêm vô trùng cấp tính nhằm loại bỏ chất kích thích và sửa chữa mô tổn thương.

Triệu chứng của viêm kết mạc

Triệu chứng phổ biến

Dưới đây là các dấu hiệu lâm sàng điển hình giúp nhận biết tình trạng viêm ở màng kết mạc:

• Đỏ mắt (hyperemia): Đây là dấu hiệu dễ nhận thấy nhất do mạng lưới mạch máu nông trên kết mạc bị giãn nở và sung huyết mạnh dưới tác động của các chất trung gian hóa học gây viêm.
• Tiết dịch mắt (discharge): Dịch tiết ra có thể loãng, trong suốt như nước mắt đối với viêm do virus hoặc dị ứng; hoặc dạng nhầy, mủ đặc màu vàng, xanh đối với nhiễm trùng do vi khuẩn.
• Ngứa và cộm xốn (itching and foreign body sensation): Người bệnh luôn có cảm giác như có hạt cát hoặc bụi nằm trong mắt, kèm theo triệu chứng ngứa ngáy dữ dội (đặc trưng nhất ở thể dị ứng).
• Sưng nề mi mắt và màng kết mạc (chemosis): Tình trạng thoát dịch từ mạch máu vào các mô lỏng lẻo xung quanh khiến mi mắt sưng húp và màng kết mạc mọng nước.
• Nhạy cảm với ánh sáng (photophobia): Cảm giác chói mắt, khó chịu khi tiếp xúc với nguồn sáng mạnh, thường xuất hiện kèm theo phản xạ chảy nước mắt liên tục.

Triệu chứng theo mức độ

Các triệu chứng của bệnh tiến triển và biểu hiện khác nhau tùy theo mức độ nghiêm trọng của tình trạng viêm nhiễm:

Trường hợp đặc biệt

Trong một số thể lâm sàng đặc biệt, bệnh có thể biểu hiện các triệu chứng đặc thù sau:

• Viêm kết mạc trẻ sơ sinh (Neonatal conjunctivitis): Xuất hiện trong vòng 30 ngày đầu sau sinh do lây nhiễm vi khuẩn từ đường sinh dục của mẹ. Triệu chứng gồm sưng nề mi mắt dữ dội, chảy nhiều mủ đặc, có thể dẫn đến thủng giác mạc nếu không được xử trí cấp cứu bằng kháng sinh đường toàn thân.
• Viêm kết mạc có giả mạc (Pseudomembranous conjunctivitis): Thường gặp ở các ca nhiễm Adenovirus thể nặng hoặc bạch hầu. Trên bề mặt kết mạc xuất hiện một lớp màng màu trắng xám cấu tạo từ sợi fibrin và tế bào viêm, bám chặt vào niêm mạc và dễ gây chảy máu khi bóc tách.
• Viêm kết mạc bọng (Phlyctenular keratoconjunctivitis): Là phản ứng dị ứng nội sinh với kháng nguyên vi khuẩn (thường là lao hoặc tụ cầu). Biểu hiện bằng các nốt bọng nhỏ màu vàng xám, xung quanh có mạch máu cương tụ, thường phân bố ở vùng rìa giác mạc.

Đường lây truyền của viêm kết mạc

Bệnh viêm kết mạc do virus và vi khuẩn có khả năng lây lan rất nhanh trong cộng đồng thông qua nhiều con đường khác nhau:

Tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết của người bệnh

Đây là con đường lây truyền phổ biến và nhanh chóng nhất. Khi người lành tiếp xúc trực tiếp với nước mắt, rỉ mắt hoặc các giọt bắn đường hô hấp chứa mầm bệnh của người nhiễm, sau đó vô tình đưa tay lên chạm vào mắt mình, virus hoặc vi khuẩn sẽ nhanh chóng xâm nhập và gây bệnh.

Tiếp xúc gián tiếp qua vật dụng trung gian

Các tác nhân gây bệnh, đặc biệt là Adenovirus, có khả năng tồn tại nhiều ngày trên các bề mặt khô ráo. Việc dùng chung các vật dụng cá nhân như khăn mặt, khăn tắm, gối, kính mắt, mỹ phẩm trang điểm, thuốc nhỏ mắt hoặc chạm tay vào các bề mặt dùng chung (như tay nắm cửa, nút bấm thang máy, đồ chơi) rồi đưa lên mắt là nguyên nhân chính gây ra các vụ dịch lớn tại trường học và công sở.

Lây truyền qua môi trường nước

Mầm bệnh từ dịch tiết mắt của người nhiễm có thể hòa vào nguồn nước tại các bể bơi công cộng không được khử trùng bằng clo đúng tiêu chuẩn. Người lành khi bơi lội và mở mắt dưới nước sẽ tiếp xúc trực tiếp với nguồn bệnh này, dẫn đến nguy cơ nhiễm trùng mắt hàng loạt.

Lây từ mẹ sang con trong quá trình sinh nở

Trẻ sơ sinh có thể bị nhiễm các loại vi khuẩn nguy hiểm như Chlamydia trachomatis hay Neisseria gonorrhoeae trực tiếp từ đường sinh dục của người mẹ bị nhiễm bệnh trong quá trình chuyển dạ sinh thường qua ngả âm đạo.

Các biến chứng của viêm kết mạc

Mặc dù phần lớn các trường hợp đều lành tính, song nếu không được điều trị đúng cách hoặc tự ý lạm dụng thuốc nhỏ mắt, bệnh có thể dẫn đến các biến chứng nguy hiểm:

Viêm giác mạc

Đây là biến chứng thường gặp nhất của viêm kết mạc do Adenovirus (thường gọi là viêm kết mạc giác mạc dịch). Phản ứng viêm lan sâu vào lớp giác mạc, hình thành các tổn thương viêm giác mạc chấm nông hoặc các ổ thâm nhiễm dưới biểu mô giác mạc, gây đau nhức, sợ ánh sáng và làm giảm thị lực rõ rệt.

Loét giác mạc

Khi hàng rào biểu mô bảo vệ của mắt bị suy yếu do viêm kết mạc nặng (đặc biệt là do vi khuẩn lậu cầu hoặc trực khuẩn mủ xanh), các tác nhân này có thể nhanh chóng xâm nhập sâu hơn gây loét giác mạc. Biến chứng này tiến triển rất nhanh, có thể gây hoại tử, thủng giác mạc dẫn đến viêm mủ nội nhãn và mất mắt hoàn toàn.

Sẹo giác mạc và suy giảm thị lực vĩnh viễn

Các tổn thương loét hoặc viêm giác mạc nặng khi lành sẽ để lại các vết sẹo đục trên giác mạc. Nếu sẹo nằm ở vùng trung tâm (trục thị giác), nó sẽ cản trở ánh sáng đi vào võng mạc, gây mờ mắt vĩnh viễn không thể phục hồi bằng các phương pháp chỉnh kính thông thường.

Hội chứng khô mắt

Quá trình viêm kéo dài hoặc viêm kết mạc thể có giả mạc có thể phá hủy các tế bào hình đài (goblet cells) chuyên tiết chất nhầy trên kết mạc và các tuyến lệ phụ. Điều này làm mất sự cân bằng của màng nước mắt, dẫn đến hội chứng khô mắt mãn tính, gây cảm giác kích ứng, đỏ mắt dai dẳng và dễ bị tái phát nhiễm trùng mắt.

Đối tượng nguy cơ mắc viêm kết mạc

Nhóm tuổi, giới tính dễ mắc bệnh (phổ biến)

Bệnh có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi và giới tính, tuy nhiên các nghiên cứu dịch tễ học cho thấy các nhóm sau có tỷ lệ mắc vượt trội:

• Trẻ em độ tuổi mầm non và tiểu học: Do hệ miễn dịch chưa hoàn thiện, chưa có ý thức tự bảo vệ sinh cá nhân và thường xuyên vui chơi, tiếp xúc gần gũi trong không gian lớp học chật hẹp, khiến mầm bệnh lây lan rất nhanh tạo thành dịch.
• Người lớn tuổi và người trưởng thành năng động: Nhóm đối tượng này thường có tần suất giao tiếp xã hội cao, di chuyển nhiều hoặc thường xuyên làm việc trong phòng máy lạnh kín, sử dụng thiết bị điện tử liên tục gây khô mắt, tạo điều kiện cho các tác nhân xâm nhập.

Nhóm yếu tố nguy cơ khác (hiếm hoặc ít phổ biến hơn)

Một số yếu tố nguy cơ khác tuy ít gặp hơn nhưng lại có khả năng dẫn đến các thể bệnh nặng:

• Người bị dị ứng cơ địa: Những người có tiền sử mắc các bệnh dị ứng như hen suyễn, viêm mũi dị ứng, chàm có nguy cơ rất cao bị viêm kết mạc dị ứng theo mùa hoặc quanh năm do hệ miễn dịch nhạy cảm quá mức với các tác nhân môi trường.
• Người thường xuyên đeo kính áp tròng: Việc sử dụng kính áp tròng liên tục tạo ra ma sát cơ học lên kết mạc sụn mi và làm giảm lượng oxy cung cấp cho giác mạc, làm tăng đáng kể nguy cơ viêm kết mạc nhú gai và nhiễm trùng giác – kết mạc do vi khuẩn cơ hội.
• Nhân viên y tế và người chăm sóc bệnh nhân: Do thường xuyên tiếp xúc trực tiếp với nguồn bệnh và các mẫu bệnh phẩm tại bệnh viện nên có nguy cơ lây nhiễm chéo rất cao nếu không tuân thủ nghiêm ngặt các quy trình phòng ngừa dịch tễ.

Phòng ngừa viêm kết mạc

Chủ động thực hiện các biện pháp phòng ngừa là cách tốt nhất để bảo vệ bản thân và gia đình khỏi nguy cơ lây nhiễm:

Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng

Thực hiện rửa tay đúng cách bằng xà phòng và nước sạch trong ít nhất 20 giây hoặc sử dụng dung dịch sát khuẩn tay chứa cồn, đặc biệt là sau khi đi từ nơi công cộng về, sau khi chạm vào các bề mặt dùng chung và trước khi chạm lên vùng mặt.

Tránh chạm tay vào mắt, mũi, miệng

Hạn chế tối đa thói quen dụi mắt hoặc sờ tay lên mặt khi chưa rửa tay sạch. Việc dụi mắt không chỉ đưa vi khuẩn vào mắt mà còn gây ra các vết trầy xước nhỏ trên biểu mô kết mạc, tạo đường vào thuận lợi cho các tác nhân gây bệnh.

Không dùng chung đồ dùng cá nhân

Tuyệt đối không dùng chung khăn mặt, khăn tắm, gối, kính mắt, mỹ phẩm trang điểm mắt, thuốc nhỏ mắt hoặc khẩu trang với người khác, kể cả những người thân trong gia đình, để ngăn ngừa triệt để nguy cơ lây nhiễm chéo.

Sử dụng và vệ sinh kính áp tròng đúng quy chuẩn

Tuân thủ nghiêm ngặt hướng dẫn của bác sĩ nhãn khoa về việc vệ sinh, khử trùng và bảo quản kính áp tròng. Không đeo kính áp tròng khi đi bơi, đi tắm hoặc khi đi ngủ; thay hộp đựng kính định kỳ và ngưng sử dụng ngay khi mắt có dấu hiệu kích ứng nhẹ.

Sử dụng kính bảo hộ khi làm việc và sinh hoạt

Đeo kính bơi khi xuống nước để tránh tiếp xúc với hóa chất clo và vi sinh vật trong nước bể bơi. Sử dụng kính bảo hộ lao động khi làm việc trong môi trường nhiều bụi bẩn, hóa chất độc hại hoặc khi di chuyển ngoài đường phố nhiều khói bụi.

Chẩn đoán viêm kết mạc

Để xác định chính xác nguyên nhân và đưa ra phác đồ điều trị phù hợp, các bác sĩ nhãn khoa sẽ áp dụng các phương pháp chẩn đoán chuyên khoa:

Khám lâm sàng bằng đèn khe (Slit-lamp biomicroscopy)

Đây là phương pháp chẩn đoán quan trọng nhất. Bác sĩ sử dụng kính hiển vi đèn khe để phóng đại cấu trúc của mắt, đánh giá mức độ sung huyết của các mạch máu kết mạc, phát hiện sự hiện diện của các hột, nhú gai, giả mạc hoặc các tổn thương phối hợp trên bề mặt giác mạc.

Hỏi tiền sử bệnh và yếu tố dịch tễ

Bác sĩ sẽ khai thác thông tin chi tiết về thời gian khởi phát triệu chứng, tính chất của dịch tiết mắt, các triệu chứng đi kèm (như sốt, ho, đau họng), tiền sử dị ứng, thói quen sử dụng kính áp tròng hoặc việc tiếp xúc gần với người đang bị đau mắt đỏ trong gia đình hay trường học.

Nuôi cấy và định danh vi khuẩn từ dịch tiết mắt

Đối với các trường hợp viêm kết mạc nặng, kéo dài, không đáp ứng với các thuốc điều trị ban đầu hoặc ở trẻ sơ sinh, bác sĩ sẽ dùng tăm bông vô trùng lấy mẫu rỉ mắt để tiến hành nuôi cấy, phân lập vi khuẩn và làm kháng sinh đồ nhằm tìm ra loại kháng sinh nhạy cảm nhất.

Xét nghiệm PCR (Polymerase Chain Reaction)

Xét nghiệm sinh học phân tử PCR có thể được chỉ định trong một số trường hợp nghi ngờ nhiễm virus nguy hiểm (như Herpes Simplex Virus) hoặc vi khuẩn Chlamydia trachomatis. Phương pháp này giúp phát hiện nhanh chóng và chính xác vật chất di truyền của tác nhân gây bệnh với độ nhạy cao.

Điều trị viêm kết mạc

Phương pháp y khoa

Điều trị y khoa nhắm vào việc giải quyết nguyên nhân trực tiếp gây bệnh dưới sự chỉ định và theo dõi chặt chẽ của bác sĩ chuyên khoa mắt:

• Sử dụng thuốc nhỏ mắt kháng sinh hoặc kháng virus: Thuốc nhỏ mắt chứa kháng sinh (như quinolone, aminoglycoside) được chỉ định cho các trường hợp nhiễm trùng do vi khuẩn. Đối với viêm do virus Herpes, thuốc nhỏ mắt và thuốc uống kháng virus chuyên biệt sẽ được sử dụng; trong khi viêm do virus thông thường (Adenovirus) chủ yếu là điều trị hỗ trợ giảm triệu chứng vì chưa có thuốc diệt virus đặc hiệu.
• Sử dụng thuốc kháng histamin và ổn định tế bào mast: Nhóm thuốc nhỏ mắt này giúp ngăn chặn phản ứng dị ứng tại mắt, nhanh chóng làm giảm cảm giác ngứa ngáy và đỏ mắt ở những bệnh nhân bị viêm kết mạc dị ứng.
• Sử dụng thuốc kháng viêm corticosteroid tại chỗ: Trong một số trường hợp viêm nặng có xuất hiện giả mạc hoặc biến chứng thâm nhiễm giác mạc gây mờ mắt, bác sĩ có thể chỉ định thuốc nhỏ mắt chứa corticosteroid liều thấp để giảm viêm mạnh mẽ. Thuốc này bắt buộc phải có sự kiểm soát nghiêm ngặt của bác sĩ để tránh các biến chứng đe dọa thị lực.

Lối sống hỗ trợ

Các biện pháp chăm sóc tại nhà giúp xoa dịu các triệu chứng khó chịu và đẩy nhanh quá trình hồi phục tổn thương:

• Chườm lạnh hoặc chườm ấm: Chườm lạnh giúp làm co mạch, giảm sưng nề và giảm ngứa hiệu quả trong các trường hợp viêm kết mạc dị ứng hoặc do virus. Chườm ấm nhẹ nhàng bằng gạc sạch thấm nước ấm giúp làm mềm và loại bỏ rỉ mắt khô bám chặt trên mi mắt trong các ca nhiễm khuẩn.
• Rửa mắt bằng nước muối sinh lý (Natri Clorid 0.9%): Sử dụng nước muối sinh lý vô trùng để rửa trôi dịch tiết, mủ đặc và các chất gây dị ứng ra khỏi mắt nhiều lần trong ngày, giúp mắt thông thoáng và tăng hiệu quả hấp thu của các loại thuốc nhỏ mắt điều trị.
• Tạm ngưng đeo kính áp tròng và trang điểm: Người bệnh cần ngừng sử dụng kính áp tròng và các loại mỹ phẩm cho vùng mắt hoàn toàn cho đến khi bệnh khỏi hẳn để tránh tích tụ mầm bệnh và gây kích ứng thêm cho mắt.

Lưu ý khi điều trị

Để đảm bảo an toàn cho đôi mắt, người bệnh cần tuyệt đối tuân thủ các nguyên tắc quan trọng sau:

• Không tự ý mua và lạm dụng thuốc nhỏ mắt có chứa corticoid: Việc tự ý sử dụng các thuốc nhỏ mắt kháng viêm mạnh chứa dexamethasone hoặc prednisolone không theo đơn của bác sĩ có thể dẫn đến các tai biến nhãn khoa cực kỳ nguy hiểm như tăng nhãn áp (glaucoma), đục thủy tinh thể hoặc làm bùng phát nhiễm trùng nặng gây thủng giác mạc.
• Tuyệt đối không áp dụng các bài thuốc dân gian tự chế: Tránh xa các lời đồn thổi về việc xông mắt bằng lá trầu không, đắp lá dâu tằm, nhỏ nước chanh hoặc sữa mẹ vào mắt. Những phương pháp này không những không có tác dụng chữa bệnh mà còn đưa thêm vi khuẩn, nấm và hóa chất độc hại vào mắt, dễ gây bỏng hóa chất và nhiễm trùng giác mạc nặng dẫn đến mù lòa.
• Tuân thủ đúng liều lượng và thời gian sử dụng thuốc: Sử dụng thuốc nhỏ mắt kháng sinh đủ số ngày theo chỉ định của bác sĩ ngay cả khi các triệu chứng đã thuyên giảm rõ rệt, nhằm ngăn ngừa hiện tượng kháng thuốc của vi khuẩn.

So sánh với bệnh lý tương tự

Bệnh lý tương tự

Một số bệnh lý nhãn khoa nguy hiểm có thể biểu hiện triệu chứng đỏ mắt ban đầu rất giống với viêm kết mạc, dễ gây nhầm lẫn nếu không được thăm khám chuyên khoa:

• Viêm loét giác mạc (Keratitis/Corneal ulcer): Tình trạng viêm nhiễm trực tiếp tại lớp giác mạc trong suốt phía trước lòng đen, là bệnh lý cấp cứu nhãn khoa có thể phá hủy cấu trúc mắt nhanh chóng.
• Viêm màng bồ đào (Uveitis): Phản ứng viêm xảy ra ở các cấu trúc sâu hơn bên trong nhãn cầu (mống mắt, thể mi, hắc mạc), có thể gây suy giảm thị lực nghiêm trọng nếu trì hoãn điều trị.
• Glaucom cấp tính (Cơn tăng nhãn áp cấp): Tình trạng áp lực trong nhãn cầu tăng cao đột ngột do tắc nghẽn đường thoát dịch, đe dọa trực tiếp đến thần kinh thị giác.

Phân biệt giữa các bệnh lý

Bảng dưới đây giúp phân biệt rõ ràng viêm kết mạc với ba bệnh lý nguy hiểm dễ nhầm lẫn nêu trên:

Mọi người cũng hỏi

Viêm kết mạc có lây qua đường nhìn không?

Quan niệm cho rằng viêm kết mạc (hay còn gọi là đau mắt đỏ) có thể lây truyền chỉ bằng cách nhìn vào mắt người bệnh là hoàn toàn sai khoa học. Bệnh viêm kết mạc do virus hoặc vi khuẩn chỉ lây lan qua tiếp xúc trực tiếp hoặc gián tiếp với dịch tiết từ mắt của người bệnh. Khi người bệnh dụi mắt, virus hoặc vi khuẩn sẽ bám vào tay, sau đó truyền sang các bề mặt dùng chung như tay nắm cửa, đồ chơi, khăn mặt, hoặc phát tán vào không khí thông qua giọt bắn đường hô hấp khi ho, hắt hơi. Nếu người lành chạm vào các bề mặt này rồi đưa tay lên mắt, mũi, miệng thì mới có nguy cơ nhiễm bệnh. Do đó, việc nhìn trực tiếp vào mắt người bệnh không thể làm lây truyền mầm bệnh. Để phòng ngừa hiệu quả, việc thực hiện vệ sinh tay thường xuyên và không dùng chung đồ dùng cá nhân là yếu tố then chốt, thay vì né tránh ánh nhìn của người bệnh.

Viêm kết mạc bao lâu thì khỏi hẳn?

Thời gian hồi phục của bệnh viêm kết mạc phụ thuộc rất lớn vào nguyên nhân gây bệnh và phương pháp điều trị. Thông thường, viêm kết mạc do virus thể nhẹ (như Adenovirus) có thể tự giới hạn và khỏi sau khoảng 7 đến 14 ngày mà không cần điều trị đặc hiệu, mặc dù một số trường hợp nặng có thể kéo dài đến 3 tuần hoặc hơn. Đối với viêm kết mạc do vi khuẩn, nếu được điều trị đúng cách bằng thuốc nhỏ mắt kháng sinh phù hợp, các triệu chứng thường bắt đầu cải thiện sau 2 đến 5 ngày và khỏi hoàn toàn trong vòng 1 tuần. Viêm kết mạc dị ứng sẽ cải thiện rất nhanh, chỉ trong vài giờ đến vài ngày sau khi người bệnh tránh xa tác nhân gây dị ứng và sử dụng thuốc kháng histamin phù hợp. Tuy nhiên, nếu không được chăm sóc tốt hoặc tự ý dùng thuốc sai cách, bệnh có thể kéo dài và dẫn đến các biến chứng nguy hiểm ảnh hưởng đến tiến trình phục hồi.

Bị viêm kết mạc có nên xông lá trầu không không?

Tuyệt đối không nên xông lá trầu không hoặc áp dụng bất kỳ bài thuốc dân gian tự chế nào khác vào mắt khi bị viêm kết mạc. Mặc dù lá trầu không có chứa một số chất kháng khuẩn tự nhiên, việc đun sôi và xông hơi nóng trực tiếp lên mắt có thể gây ra những hậu quả cực kỳ nguy hiểm. Hơi nóng từ nước xông dễ gây bỏng nhiệt biểu mô giác mạc và kết mạc, làm tổn thương thêm vùng mắt đang bị viêm nhiễm nhạy cảm. Hơn nữa, lá trầu không không được vô trùng, có thể mang theo các loại nấm, bào tử hoặc tạp chất hóa học trực tiếp xâm nhập vào mắt qua hơi nước, dẫn đến tình trạng nhiễm trùng thứ phát nghiêm trọng hơn, thậm chí gây loét giác mạc và dẫn tới nguy cơ mù lòa vĩnh viễn. Khi có các dấu hiệu của bệnh, người bệnh cần đến ngay các cơ sở y tế chuyên khoa mắt để được thăm khám và kê đơn thuốc nhỏ mắt chuyên dụng, đảm bảo tính vô trùng và an toàn tuyệt đối cho thị lực.

Người bị viêm kết mạc nên kiêng ăn gì để mau khỏi?

Về mặt y học hiện đại, không có bằng chứng khoa học nào cho thấy người bệnh viêm kết mạc phải kiêng khem tuyệt đối các nhóm thực phẩm thông thường. Tuy nhiên, để hỗ trợ quá trình phục hồi và giảm nhẹ các triệu chứng viêm, người bệnh nên hạn chế một số loại thực phẩm nhất định. Trước tiên, nên tránh các thực phẩm dễ gây dị ứng như hải sản, nhộng tằm nếu bản thân có cơ địa nhạy cảm, vì chúng có thể làm tăng giải phóng histamine khiến tình trạng ngứa và đỏ mắt trầm trọng hơn. Ngoài ra, nên hạn chế thức ăn cay nóng, nhiều dầu mỡ và các chất kích thích như rượu, bia, thuốc lá vì chúng có thể gây kích ứng hệ mạch máu, làm tăng cảm giác nóng rát và đỏ ở mắt. Thay vào đó, người bệnh nên bổ sung các thực phẩm giàu vitamin A, C, E và Omega-3 từ rau xanh, trái cây tươi và cá để tăng cường hệ miễn dịch, bảo vệ màng tế bào mắt và giúp tổn thương nhanh lành hơn.

Viêm kết mạc dị ứng có chữa dứt điểm được không?

Viêm kết mạc dị ứng rất khó để chữa khỏi hoàn toàn một cách dứt điểm vì bệnh liên quan trực tiếp đến cơ địa nhạy cảm của mỗi cá nhân và sự hiện diện của các tác nhân dị ứng trong môi trường sống. Khi hệ miễn dịch của người bệnh nhận diện một chất bình thường (như phấn hoa, bụi nhà, lông thú nuôi) là “kẻ thù”, nó sẽ liên tục tạo ra phản ứng quá mẫn gây viêm mỗi khi tiếp xúc. Mục tiêu điều trị chính hiện nay là kiểm soát tốt các triệu chứng, ngăn ngừa biến chứng và cải thiện chất lượng cuộc sống cho người bệnh. Phương pháp hiệu quả nhất là chủ động tìm ra và tránh xa các tác nhân gây dị ứng đã biết. Bên cạnh đó, việc sử dụng các loại thuốc nhỏ mắt kháng histamin, thuốc ổn định tế bào mast hoặc liệu pháp giải mẫn cảm (trong các trường hợp nặng dưới sự giám sát của bác sĩ dị ứng) có thể kiểm soát và ngăn chặn các đợt bùng phát một cách hiệu quả lâu dài.

Làm thế nào để phân biệt viêm kết mạc do virus và vi khuẩn?

Phân biệt viêm kết mạc do virus và vi khuẩn là rất quan trọng để lựa chọn phương pháp điều trị thích hợp. Viêm kết mạc do virus thường có biểu hiện khởi đầu là chảy nước mắt ròng ròng, dịch tiết trong và loãng, kèm theo các triệu chứng của đường hô hấp trên như sốt nhẹ, ho, đau họng, nổi hạch trước tai. Bệnh thường bắt đầu ở một mắt rồi nhanh chóng lây sang mắt còn lại sau vài ngày. Ngược lại, viêm kết mạc do vi khuẩn đặc trưng bởi dịch tiết (rỉ mắt) dạng mủ đặc, màu vàng hoặc xanh lục, xuất hiện liên tục và làm dính chặt hai mi mắt khi thức dậy vào buổi sáng. Viêm do vi khuẩn thường khu trú ở một mắt lâu hơn và ít khi đi kèm triệu chứng toàn thân như sốt hay nổi hạch trừ trường hợp nặng. Việc xác định chính xác nguyên nhân cần được thực hiện bởi bác sĩ chuyên khoa mắt thông qua khám lâm sàng bằng đèn khe và xét nghiệm dịch tiết khi cần thiết.

Tài liệu tham khảo về viêm kết mạc

• World Health Organization
• Centers for Disease Control and Prevention
• American Academy of Ophthalmology
• National Eye Institute
• Mayo Clinic