Ung thư tụy: Nguyên nhân, triệu chứng, chẩn đoán và điều trị

Ung thư tụy là gì?

Ung thư tụy là một bệnh lý ác tính xảy ra khi các tế bào ở tuyến tụy bắt đầu phát triển ngoài tầm kiểm soát và hình thành nên một khối u. Tuyến tụy là một cơ quan quan trọng nằm phía sau dạ dày, đóng vai trò then chốt trong việc sản xuất các enzyme tiêu hóa (chức năng ngoại tiết) và các hormone điều hòa đường huyết như insulin (chức năng nội tiết). Khi tế bào ung thư xuất hiện, chúng phá hủy nhu mô tụy lành, làm suy giảm nghiêm trọng các quá trình sinh học tiêu hóa và chuyển hóa năng lượng trong cơ thể người.

Đây là một trong những căn bệnh ung thư có mức độ nguy hiểm cao nhất và tiên lượng điều trị rất khó khăn nếu không được phát hiện sớm. Theo số liệu từ Hiệp hội Ung thư Hoa Kỳ (ACS), tỷ lệ sống sót sau 5 năm của người bệnh chỉ dao động trong khoảng 11-12% trên toàn cầu. Sự nguy hiểm của bệnh lý này nằm ở chỗ các tế bào ác tính có xu hướng lan rộng và di căn rất nhanh đến các cơ quan lân cận như gan, phúc mạc và các hạch bạch huyết trước khi gây ra các triệu chứng rõ rệt trên lâm sàng.

Nguyên nhân gây ra ung thư tụy

Nguyên nhân

Nguyên nhân trực tiếp gây ra bệnh lý này là các đột biến di truyền xảy ra trong tế bào tuyến tụy, làm xáo trộn chu kỳ sinh trưởng bình thường của tế bào, khiến chúng phân chia liên tục mà không tuân theo cơ chế tự hủy tự nhiên (apoptosis). Bên cạnh đó, các nghiên cứu khoa học cũng chỉ ra nhiều yếu tố nguy cơ gián tiếp thúc đẩy sự hình thành khối u:

• Hút thuốc lá: Hóa chất độc hại trong khói thuốc lá được hấp thụ vào máu và vận chuyển đến tuyến tụy, làm tăng gấp đôi nguy cơ mắc bệnh so với những người không hút thuốc do thúc đẩy các đột biến gen KRAS.
• Đái tháo đường lâu năm: Tình trạng kháng insulin và lượng đường trong máu tăng cao kéo dài làm biến đổi môi trường tế bào, kích thích các yếu tố tăng trưởng phát triển ác tính ở nhu mô tụy.
• Béo phì và ít vận động: Lượng mỡ thừa tích tụ gây ra trạng thái viêm mạn tính hệ thống và rối loạn hormone adipokine, tạo điều kiện thuận lợi cho sự sinh trưởng của tế bào ung thư.
• Viêm tụy mạn tính: Tình trạng viêm kéo dài nhiều năm gây tổn thương cấu trúc tế bào liên tục, thúc đẩy quá trình xơ hóa và tăng khả năng xuất hiện các đột biến gen ác tính.

Cơ chế

Cơ chế bệnh sinh dẫn đến sự phát triển của khối u tuyến tụy là một quá trình sinh học phức tạp kéo dài qua nhiều giai đoạn:

• Sự tích lũy đột biến gen: Quá trình khởi phát thường bắt đầu bằng đột biến kích hoạt gen sinh ung thư KRAS, tiếp theo là sự bất hoạt của các gen ức chế khối u quan trọng như CDKN2A, TP53 và SMAD4.
• Sự tiến triển của tổn thương tiền ung thư: Các tế bào biểu mô ống tụy trải qua sự biến đổi dần từ các tổn thương tân sinh nội biểu mô tuyến tụy (PanIN) từ mức độ thấp đến cao, trước khi phá vỡ màng đáy để trở thành ung thư biểu mô tuyến xâm lấn.
• Tạo dựng vi môi trường xơ hóa đặc thù: Khối u tụy kích thích các tế bào hình sao ở tụy tăng sinh mạnh mẽ, tạo ra một lớp mô đệm xơ dày đặc (desmoplastic stroma). Lớp màng xơ này làm tăng áp lực mô kẽ, làm xẹp các mạch máu nhỏ gây thiếu oxy tế bào và tạo rào cản ngăn chặn sự thâm nhập của thuốc hóa trị.

Triệu chứng của ung thư tụy

Triệu chứng phổ biến

Ở giai đoạn khởi phát, bệnh thường tiến triển âm thầm và hầu như không gây ra dấu hiệu bất thường nào rõ rệt. Khi khối u phát triển lớn hơn và bắt đầu chèn ép các cơ quan xung quanh, các triệu chứng sau sẽ xuất hiện:

• Vàng da và mắt: Hiện tượng này xảy ra do khối u ở vùng đầu tụy chèn ép trực tiếp vào ống mật chủ, ngăn cản dịch mật chảy xuống ruột non, dẫn đến việc tích tụ bilirubin trong máu và mô.
• Đau bụng thượng vị lan ra sau lưng: Cơn đau thường xuất hiện âm ỉ ở vùng bụng trên, sau đó lan rộng ra phía sau lưng. Đau có xu hướng tăng lên sau khi ăn hoặc khi người bệnh nằm ngửa do khối u tì đè lên đám rối thần kinh tạng.
• Sụt cân không rõ nguyên nhân: Bệnh nhân giảm cân nhanh chóng do cơ thể không hấp thụ được chất dinh dưỡng, đi kèm với tình trạng chán ăn do khối u giải phóng các cytokine gây suy kiệt hệ thống.
• Nước tiểu sẫm màu và phân nhạt màu: Do tắc nghẽn đường mật, bilirubin bị đào thải chủ yếu qua nước tiểu khiến nước tiểu có màu vàng sậm như nước trà đặc, đồng thời phân không nhận được sắc tố mật nên có màu bạc trắng hoặc giống như đất sét.

Triệu chứng theo mức độ

Các dấu hiệu lâm sàng của bệnh có sự khác biệt rõ rệt tùy thuộc vào giai đoạn tiến triển của khối u:

Trường hợp đặc biệt

Trong một số trường hợp lâm sàng đặc thù, bệnh lý này có thể biểu hiện bằng các dấu hiệu không điển hình:

• Đái tháo đường khởi phát mới ở người cao tuổi: Một người trên 50 tuổi trước đây khỏe mạnh đột ngột khởi phát bệnh đái tháo đường mà không có yếu tố nguy cơ gia đình hay béo phì, có thể là dấu hiệu cảnh báo sớm do khối u phá hủy các tế bào đảo tụy.
• Hội chứng Trousseau (Viêm tĩnh mạch huyết khối di chuyển): Sự xuất hiện của các cục máu đông ở các tĩnh mạch nông tại nhiều vị trí khác nhau trên cơ thể một cách bất thường, do tế bào ác tính tiết ra các chất hoạt hóa quá trình đông máu.

Các biến chứng của ung thư tụy

Vàng da tắc mật tiến triển nặng

Khi khối u đầu tụy phát triển lớn chèn ép hoàn toàn ống mật chủ, dịch mật không thể lưu thông xuống ruột. Tình trạng này kéo dài gây nhiễm độc bilirubin hệ thống, tổn thương tế bào gan, dẫn đến suy gan và tăng nguy cơ nhiễm trùng đường mật cấp tính đe dọa trực tiếp đến tính mạng của bệnh nhân.

Hội chứng suy kiệt do ung thư

Do tuyến tụy không thể sản xuất đủ men tiêu hóa lipid, protein và carbohydrate, cơ thể rơi vào trạng thái kém hấp thu trầm trọng. Kết hợp với việc các tế bào ác tính tiêu thụ năng lượng lớn và giải phóng các yếu tố gây hủy hoại khối cơ, bệnh nhân nhanh chóng rơi vào tình trạng suy dinh dưỡng thể teo cơ sâu sắc, làm suy kiệt toàn bộ các cơ quan nội tạng.

Tắc nghẽn cơ học tá tràng

Khối u lớn ở vùng đầu tụy có thể xâm lấn trực tiếp hoặc chèn ép cơ học vào tá tràng (phần đầu của ruột non). Biến chứng này làm cản trở hoàn toàn dòng chảy của thức ăn từ dạ dày xuống ruột, gây ra tình trạng ứ đọng, nôn mửa liên tục, mất nước, rối loạn điện giải nghiêm trọng và đòi hỏi phải can thiệp phẫu thuật tạm thời hoặc đặt stent đường tiêu hóa.

Đau đớn mạn tính mức độ dữ dội

Khối u có xu hướng xâm lấn rất sớm vào các sợi thần kinh xung quanh tuyến tụy và đám rối thần kinh thân tạng. Điều này gây ra những cơn đau sâu, liên tục và dữ dội vùng bụng lưng, làm suy giảm nghiêm trọng chất lượng giấc ngủ, tinh thần và thể trạng của người bệnh, khiến họ phải phụ thuộc vào các thuốc giảm đau liều cao nhóm opioid.

Đối tượng nguy cơ mắc ung thư tụy

Nhóm tuổi, giới tính dễ mắc bệnh (phổ biến)

Các khảo sát dịch tễ học y khoa ghi nhận bệnh lý này thường xuất hiện tập trung ở một số nhóm đối tượng cụ thể:

• Người cao tuổi từ 65 đến 85 tuổi: Tuổi tác là yếu tố nguy cơ lớn nhất, hầu hết các ca bệnh được phát hiện ở người trên 65 tuổi do quá trình tích lũy các đột biến DNA tế bào theo thời gian.
• Nam giới: Thống kê cho thấy nam giới có tỷ lệ mắc bệnh cao hơn khoảng 30% so với nữ giới, điều này một phần có thể liên quan đến thói quen sinh hoạt và tỷ lệ hút thuốc lá cao hơn ở nam giới trong nhiều thập kỷ qua.

Nhóm yếu tố nguy cơ khác (hiếm hoặc ít phổ biến hơn)

Bên cạnh tuổi tác và giới tính, các yếu tố di truyền và môi trường cũng đóng vai trò thúc đẩy nguy cơ mắc bệnh:

• Tiền sử gia đình mang đột biến gen di truyền: Những người mang đột biến dòng tinh ở các gen như BRCA1, BRCA2 (liên quan đến ung thư vú và buồng trứng), gen PALB2, hoặc mắc các hội chứng di truyền như Lynch, Peutz-Jeghers có nguy cơ mắc bệnh cao hơn gấp nhiều lần so với người bình thường.
• Tiếp xúc thường xuyên với hóa chất công nghiệp: Công nhân làm việc trong các ngành sản xuất thuốc trừ sâu, thuốc nhuộm, hóa chất luyện kim có nguy cơ tích tụ độc tố phá hủy tế bào tụy cao hơn.

Phòng ngừa ung thư tụy

Từ bỏ hoàn toàn thói quen hút thuốc lá

Tránh xa thuốc lá và khói thuốc lá thụ động là biện pháp phòng ngừa chủ động hiệu quả nhất. Việc ngừng hút thuốc giúp cơ thể giảm thiểu sự tiếp xúc với các hydrocarbon thơm đa vòng và nitrosamine, từ đó làm giảm dần nguy cơ tích lũy các đột biến gen có hại trong tuyến tụy về mức tương đương với người chưa từng hút thuốc sau khoảng 10-15 năm.

Duy trì cân nặng hợp lý và tập thể dục đều đặn

Kiểm soát chỉ số khối cơ thể (BMI) trong giới hạn an toàn bằng cách tăng cường hoạt động thể chất tối thiểu 150 phút mỗi tuần. Việc vận động giúp cải thiện độ nhạy insulin, giảm nồng độ các chất gây viêm mạn tính trong tuần hoàn, ngăn chặn trạng thái béo phì trung tâm – một trong những yếu tố xúc tác cho sự phát triển khối u.

Xây dựng chế độ ăn uống khoa học và lành mạnh

Hạn chế tối đa việc tiêu thụ các loại thịt đỏ, thực phẩm chế biến sẵn giàu chất béo bão hòa và các loại đường tinh luyện. Thay vào đó, nên ưu tiên chế độ ăn giàu chất xơ, vitamin từ rau xanh, trái cây tươi và các loại ngũ cốc nguyên hạt nhằm bảo vệ tế bào khỏi tác hại của các gốc tự do.

Kiểm soát tốt lượng đường huyết

Đối với những người đã được chẩn đoán mắc đái tháo đường, việc tuân thủ chặt chẽ phác đồ điều trị của bác sĩ để duy trì chỉ số HbA1c ổn định là vô cùng quan trọng. Điều này giúp ngăn ngừa tình trạng tăng insulin máu bù trừ, hạn chế kích hoạt các thụ thể tăng trưởng trên tế bào biểu mô tuyến tụy.

Chẩn đoán ung thư tụy

Chụp cắt lớp vi tính (CT scan) đa dãy đầu dò ổ bụng

Đây là phương pháp chẩn đoán hình ảnh không xâm lấn quan trọng nhất. CT scan có cản quang giúp bác sĩ dựng hình chi tiết cấu trúc tuyến tụy, xác định vị trí, kích thước khối u, đánh giá mức độ xâm lấn vào các mạch máu lớn xung quanh (như động mạch thân tạng, động mạch mạc treo tràng trên) và phát hiện các tổn thương di căn xa ở gan hoặc phúc mạc.

Siêu âm nội soi (EUS) và chọc hút tế bào bằng kim nhỏ (FNA)

Kỹ thuật này sử dụng một ống nội soi mềm có gắn đầu dò siêu âm ở đầu ống đưa qua thực quản, dạ dày vào tá tràng để tiếp cận sát tuyến tụy. EUS cho hình ảnh có độ phân giải cực cao về các tổn thương nhỏ ở tụy. Đồng thời, bác sĩ có thể luồn một cây kim nhỏ qua ống nội soi để sinh thiết lấy mẫu mô u làm xét nghiệm giải phẫu bệnh, giúp xác định chính xác loại tế bào ung thư.

Chụp cộng hưởng từ (MRI/MRCP) ổ bụng

MRI kết hợp với kỹ thuật chụp dựng hình đường mật – tụy bằng cộng hưởng từ (MRCP) cung cấp hình ảnh chi tiết về hệ thống ống tụy và đường mật trong, ngoài gan. Phương pháp này đặc biệt hữu ích trong việc phân biệt khối u tụy với các tổn thương dạng nang lành tính hoặc viêm tụy khu trú.

Xét nghiệm định lượng chỉ dấu sinh học CA 19-9 trong máu

Kháng nguyên carbohydrate 19-9 (CA 19-9) là một chất chỉ điểm khối u được giải phóng vào máu bởi tế bào ung thư biểu mô tuyến tụy. Mặc dù không được sử dụng đơn độc để sàng lọc do độ đặc hiệu không tuyệt đối, nhưng nồng độ CA 19-9 có giá trị rất cao trong việc đánh giá mức độ tiến triển của bệnh, theo dõi đáp ứng điều trị hóa trị và phát hiện sớm dấu hiệu tái phát sau phẫu thuật.

Điều trị ung thư tụy

Phương pháp y khoa

Phác đồ điều trị được cá nhân hóa dựa trên giai đoạn bệnh, vị trí khối u và thể trạng chung của bệnh nhân thông qua sự phối hợp của nhiều chuyên khoa:

• Phẫu thuật triệt căn: Đây là phương pháp duy nhất mang lại cơ hội chữa khỏi hoàn toàn. Đối với u đầu tụy, phẫu thuật Whipple (cắt khối tá tụy) sẽ được thực hiện để loại bỏ đầu tụy, tá tràng, một phần ống mật và túi mật. Đối với u ở thân hoặc đuôi tụy, bác sĩ sẽ tiến hành phẫu thuật cắt đuôi tụy kết hợp cắt lách.
• Hóa trị liệu đa hóa chất: Sử dụng các phác đồ phối hợp mạnh như FOLFIRINOX (gồm oxaliplatin, irinotecan, fluorouracil, leucovorin) hoặc Gemcitabine kết hợp với Nab-paclitaxel. Hóa trị có thể dùng trước mổ (tân bổ trợ) để thu nhỏ u hoặc sau mổ (bổ trợ) nhằm tiêu diệt tế bào ác tính còn sót lại.
• Xạ trị điều trị đích: Sử dụng các tia phóng xạ năng lượng cao hướng trực tiếp vào khối u để tiêu diệt tế bào ác tính, thường được chỉ định phối hợp với hóa trị (hóa xạ trị đồng thời) ở giai đoạn u không thể phẫu thuật nhằm kiểm soát sự tiến triển tại chỗ và giảm đau bụng cho bệnh nhân.
• Liệu pháp trúng đích và miễn dịch: Áp dụng cho một số ít bệnh nhân có các đột biến gen cụ thể, chẳng hạn như thuốc ức chế PARP (olaparib) dành cho bệnh nhân có đột biến gen BRCA di truyền, giúp khóa các con đường sửa chữa DNA của tế bào ung thư khiến chúng tự chết đi.

Lối sống hỗ trợ

Bên cạnh các can thiệp y khoa, việc thay đổi lối sống đóng vai trò then chốt giúp nâng cao thể trạng để bệnh nhân dung nạp tốt các đợt điều trị kéo dài:

• Bổ sung enzyme tụy ngoại tiết đường uống: Người bệnh cần uống các viên nang bổ sung men tụy (chứa lipase, protease và amylase) ngay trong các bữa ăn chính và phụ để hỗ trợ tiêu hóa chất béo và chất đạm, ngăn ngừa tình trạng tiêu chảy mỡ và suy dinh dưỡng.
• Chia nhỏ khẩu phần ăn hàng ngày: Thay vì ăn 3 bữa lớn, bệnh nhân nên ăn từ 5 đến 6 bữa nhỏ mỗi ngày với các món ăn mềm, giàu năng lượng và dễ hấp thu nhằm giảm tải áp lực cho hệ tiêu hóa đang bị tổn thương.
• Duy trì vận động thể chất nhẹ nhàng: Thực hiện các bài tập vận động vừa sức như đi bộ chậm, tập dưỡng sinh hoặc yoga giúp duy trì khối lượng cơ bắp, kích thích cảm giác thèm ăn và giảm bớt mệt mỏi, lo âu trong quá trình hóa trị.

Lưu ý khi điều trị

Bệnh nhân và người nhà cần lưu ý các vấn đề quan trọng sau trong suốt quá trình đồng hành cùng bác sĩ:

• Quản lý và báo cáo kịp thời các tác dụng phụ: Hóa trị có thể gây ra nhiều tác dụng phụ như sốt do hạ bạch cầu, tiêu chảy nhiễm trùng, tê bì tay chân. Bệnh nhân cần được theo dõi sát và liên hệ ngay với cơ sở y tế khi có dấu hiệu bất thường để tránh biến chứng nguy hiểm.
• Can thiệp giảm nhẹ đau đớn tích cực: Không nên tự ý chịu đựng các cơn đau. Người bệnh cần thảo luận trực tiếp với bác sĩ để được kê đơn thuốc giảm đau theo bậc thang của WHO hoặc thực hiện thủ thuật phong bế đám rối thần kinh tạng khi đau đớn không kiểm soát được bằng thuốc uống.
• Tuân thủ lịch trình tái khám định kỳ nghiêm ngặt: Sau khi hoàn thành phác đồ điều trị, bệnh nhân cần được theo dõi định kỳ mỗi 3 tháng một lần bằng xét nghiệm CA 19-9 và chụp chiếu hình ảnh để kiểm soát chặt chẽ nguy cơ tái phát.

So sánh với bệnh lý tương tự

Bệnh lý tương tự

Tuyến tụy và các cơ quan lân cận trong ổ bụng có mối liên hệ mật thiết, do đó một số bệnh lý lành tính hoặc ác tính khác có thể gây ra các triệu chứng lâm sàng rất dễ nhầm lẫn:

• Viêm tụy mạn tính: Là tình trạng viêm tiến triển kéo dài dẫn đến phá hủy không hồi phục nhu mô tuyến tụy, xơ hóa và suy giảm chức năng tụy, cũng gây ra đau bụng thượng vị lan ra sau lưng và sụt cân.
• Ung thư đường mật ngoài gan: Khối u ác tính xuất phát từ biểu mô đường mật, gây ra triệu chứng vàng da tắc mật nổi bật, phân bạc màu và nước tiểu sẫm màu rất giống với biểu hiện của u vùng đầu tụy.

Phân biệt giữa các bệnh lý

Bảng dưới đây phân biệt chi tiết giữa các bệnh lý này dựa trên các tiêu chí lâm sàng và cận lâm sàng:

Mọi người cũng hỏi

Ung thư tụy có thể chữa khỏi hoàn toàn được không?

Bệnh có thể chữa khỏi hoàn toàn nếu được phát hiện ở giai đoạn rất sớm, khi tế bào ác tính mới chỉ khu trú hoàn toàn trong tuyến tụy và chưa xâm lấn vào các mạch máu lớn hay di căn đến các cơ quan khác trong cơ thể. Phương pháp duy nhất mang lại cơ hội chữa khỏi là phẫu thuật cắt bỏ triệt căn khối u (phẫu thuật Whipple hoặc cắt đuôi tụy), thường kết hợp với hóa trị bổ trợ sau mổ để tiêu diệt các tế bào ung thư còn sót lại ở cấp độ vi thể. Tuy nhiên, trên thực tế lâm sàng, có tới hơn 80% bệnh nhân được chẩn đoán khi bệnh đã ở giai đoạn tiến triển tại chỗ hoặc di căn xa, lúc này việc phẫu thuật triệt căn không còn khả thi. Đối với các giai đoạn muộn, mục tiêu điều trị chuyển sang kiểm soát sự tiến triển của khối u, giảm nhẹ các triệu chứng đau đớn, cải thiện tối đa chất lượng cuộc sống và kéo dài thời gian sống cho người bệnh bằng các phác đồ phối hợp đa mô thức.

Tại sao ung thư tụy lại khó phát hiện ở giai đoạn sớm?

Có hai lý do chính khiến căn bệnh này cực kỳ khó phát hiện ở giai đoạn đầu. Thứ nhất là do vị trí giải phẫu đặc thù: tuyến tụy nằm ở vị trí rất sâu trong ổ bụng, phía sau dạ dày và được bao bọc bởi nhiều cơ quan khác, khiến việc thăm khám lâm sàng thông thường bằng tay hay siêu âm ổ bụng qua thành bụng rất dễ bỏ sót các tổn thương có kích thước nhỏ. Thứ hai là do tính chất âm thầm của bệnh: ở giai đoạn khởi phát, khối u nhỏ không gây ra bất kỳ triệu chứng đau đớn hay rối loạn chức năng rõ rệt nào. Khi khối u lớn dần lên, các dấu hiệu như đầy bụng, khó tiêu, mệt mỏi hay đau bụng âm ỉ lại rất mơ hồ và dễ bị nhầm lẫn với các bệnh lý đường tiêu hóa lành tính thông thường như đau dạ dày, đại tràng hay rối loạn tiêu hóa. Đến khi xuất hiện các triệu chứng điển hình như vàng da rõ rệt, sụt cân nhanh hay đau lưng dữ dội thì khối u thường đã phát triển lớn và xâm lấn sâu.

Bệnh ung thư tụy có tính chất di truyền gia đình không?

Bệnh có tính chất di truyền trong khoảng 5% đến 10% tổng số ca mắc. Những trường hợp này thường liên quan đến các đột biến gen di truyền từ thế hệ trước sang thế hệ sau. Các đột biến gen phổ biến nhất làm tăng nguy cơ mắc bệnh bao gồm đột biến trên gen BRCA1 và BRCA2 (những gen này cũng liên quan mật thiết đến ung thư vú và ung thư buồng trứng), gen PALB2, CDKN2A (liên quan đến hội chứng u hắc tố gia đình) hoặc các gen liên quan đến hội chứng Lynch và hội chứng Peutz-Jeghers. Nếu một người có từ hai người thân trực hệ trở lên (như bố mẹ, anh chị em ruột, con cái) mắc căn bệnh này, hoặc trong gia đình có thành viên phát hiện bệnh khi tuổi đời còn rất trẻ, nguy cơ mắc bệnh của các thành viên còn lại sẽ tăng lên đáng kể. Trong những trường hợp này, việc thực hiện xét nghiệm gen di truyền và tham gia các chương trình tầm soát chuyên sâu định kỳ bằng siêu âm nội soi hoặc chụp cộng hưởng từ là cực kỳ cần thiết.

Chỉ số CA 19-9 tăng cao có chắc chắn bị ung thư tụy không?

Chỉ số CA 19-9 tăng cao không đồng nghĩa với việc chắc chắn bạn đã mắc bệnh lý ác tính này. CA 19-9 là một chỉ dấu sinh học (tumor marker) có giá trị hỗ trợ lớn trong lâm sàng, nhưng nó không có độ nhạy và độ đặc hiệu tuyệt đối để sử dụng làm phương pháp chẩn đoán đơn độc. Nồng độ CA 19-9 trong máu cũng có thể tăng cao trong nhiều bệnh lý lành tính khác gây tắc nghẽn đường mật hoặc viêm nhiễm trong ổ bụng, chẳng hạn như viêm tụy cấp hoặc mạn tính, xơ gan, viêm đường mật, sỏi mật hoặc tắc mật lành tính. Ngược lại, có khoảng 10% dân số thế giới hoàn toàn không có khả năng tổng hợp kháng nguyên CA 19-9 do thiếu kháng nguyên nhóm máu Lewis, dẫn đến kết quả xét nghiệm của họ luôn ở mức bình thường ngay cả khi họ đang có khối u tụy kích thước lớn. Do đó, để đưa ra chẩn đoán chính xác nhất, các bác sĩ luôn phải kết hợp kết quả xét nghiệm máu này với các chẩn đoán hình ảnh chuyên sâu như chụp CT, MRI hoặc kết quả sinh thiết mô bệnh học.

Người bệnh ung thư tụy giai đoạn cuối sống được bao lâu?

Tiên lượng sống cho bệnh nhân giai đoạn cuối (khi tế bào ung thư đã di căn đến các cơ quan xa như gan, phổi, xương hoặc phúc mạc) thường khá hạn chế. Theo các thống kê y học toàn cầu, thời gian sống trung bình của bệnh nhân ở giai đoạn di căn này dao động trong khoảng từ 3 đến 6 tháng nếu không được can thiệp điều trị tích cực. Tuy nhiên, thời gian sống thực tế của từng cá nhân phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố khác nhau như độ tuổi, thể trạng sức khỏe nền của người bệnh, mức độ lan rộng của tổn thương di căn và đặc biệt là khả năng đáp ứng của khối u đối với các phác đồ hóa trị thế hệ mới. Hiện nay, nhờ sự phát triển mạnh mẽ của y học với các phác đồ hóa trị phối hợp đa thuốc cải tiến cùng với các kỹ thuật chăm sóc giảm nhẹ toàn diện, nhiều bệnh nhân giai đoạn cuối vẫn có thể kéo dài thời gian sống thêm 1 năm hoặc lâu hơn, đồng thời chất lượng cuộc sống những ngày cuối đời được cải thiện đáng kể nhờ kiểm soát tốt các cơn đau.

Tài liệu tham khảo về ung thư tụy

• World Health Organization
• American Cancer Society
• Mayo Clinic
• National Cancer Institute
• Pancreatic Cancer Action Network