Ung thư hạch

Ung thư hạch là gì?

Ung thư hạch (hay còn gọi là u lympho – lymphoma) là một loại bệnh lý ác tính bắt nguồn từ hệ thống bạch huyết, một phần cốt lõi của hệ thống miễn dịch giúp cơ thể chống lại sự xâm nhập của các mầm bệnh ngoại lai. Bệnh xảy ra khi các tế bào bạch cầu lympho (tế bào B hoặc tế bào T) gặp đột biến di truyền, dẫn đến hiện tượng tăng sinh một cách mất kiểm soát, không chết đi theo chu trình sinh học tự nhiên và tích tụ lại tạo thành các khối u trong các hạch bạch huyết hoặc các cơ quan miễn dịch khác.

Nếu không được phát hiện và can thiệp kịp thời, căn bệnh này sẽ gây suy giảm nghiêm trọng hàng rào phòng ngự tự nhiên của cơ thể, làm cản trở tuần hoàn bạch huyết và xâm lấn trực tiếp vào các cơ quan nội tạng quan trọng như tủy xương, lách, gan và phổi. Theo thống kê từ Tổ chức Ghi nhận Ung thư Toàn cầu (GLOBOCAN), u lympho là một trong những nhóm bệnh lý ác tính về máu phổ biến nhất trên thế giới với tỷ lệ tử vong đáng kể nếu bệnh tiến triển sang các giai đoạn muộn mà không có sự can thiệp y khoa phù hợp.

Nguyên nhân gây ra ung thư hạch

Nguyên nhân

Nguyên nhân trực tiếp gây khởi phát bệnh là sự đột biến cấu trúc DNA bên trong các tế bào bạch cầu lympho, làm kích hoạt các gen tiền ung thư (oncogenes) và bất hoạt các gen ức chế khối u, khiến tế bào phân chia liên tục. Bên cạnh đó, các nghiên cứu y khoa đã chỉ ra nhiều nguyên nhân gián tiếp làm gia tăng tỷ lệ đột biến tế bào này:

• Nhiễm trùng virus và vi khuẩn mãn tính: Việc cơ thể bị phơi nhiễm kéo dài với các tác nhân như virus Epstein-Barr (EBV), virus hướng lympho ở người (HTLV-1), virus viêm gan B (HBV), viêm gan C (HCV) hoặc vi khuẩn Helicobacter pylori (gây loét dạ dày) liên tục kích thích hệ miễn dịch hoạt động quá mức, tạo điều kiện cho các đột biến ác tính xảy ra ở tế bào lympho.
• Suy giảm hệ thống miễn dịch: Những bệnh nhân bị suy giảm miễn dịch bẩm sinh hoặc mắc phải (như nhiễm HIV/AIDS), hoặc người phải sử dụng các thuốc ức chế miễn dịch kéo dài sau khi ghép tạng thường có tỷ lệ mắc bệnh cao vượt trội do cơ thể mất đi khả năng tự nhận diện và tiêu diệt các tế bào bị lỗi di truyền.
• Tiếp xúc thường xuyên với hóa chất độc hại: Việc phơi nhiễm lâu ngày với các hợp chất hữu cơ vòng thơm như benzen, các loại thuốc trừ sâu, thuốc diệt cỏ trong nông nghiệp hoặc các dung môi công nghiệp làm biến đổi trực tiếp cấu trúc gen của các tế bào máu trong tủy xương.
• Tác động của bức xạ ion hóa: Những người từng sống trong vùng bị rò rỉ phóng xạ hoặc bệnh nhân từng trải qua các đợt xạ trị liều cao để điều trị các bệnh lý ung thư khác trước đó có nguy cơ phát triển u lympho thứ phát do tổn thương DNA tích lũy.

Cơ chế

Cơ chế bệnh sinh dẫn đến sự phát triển của khối u bạch huyết ác tính diễn ra qua các giai đoạn phức tạp sau:

• Sự mất kiểm soát chu kỳ tế bào lympho: Đột biến gen ngăn chặn quá trình apoptosis (chết tế bào theo chương trình), làm cho các tế bào lympho bị lỗi tồn tại vô hạn hạn và tiếp tục nhân đôi, lấn át các tế bào miễn dịch khỏe mạnh khác trong hạch bạch huyết.
• Sự chèn ép vật lý và tắc nghẽn bạch huyết: Khi số lượng tế bào ác tính tích tụ ngày càng nhiều, các hạch bạch huyết bắt đầu sưng to lên, chèn ép trực tiếp vào dòng chảy của dịch bạch huyết, gây ra hiện tượng phù nề cục bộ và phá hủy cấu trúc mô học của hạch bị tổn thương.
• Xâm lấn mạch máu và di căn cơ quan: Các tế bào ác tính có khả năng tiết ra các enzyme phân hủy cấu trúc nền của hạch, cho phép chúng thoát vào tuần hoàn máu và hệ bạch huyết để di chuyển đến cư trú, phá hủy chức năng của gan, lách, phổi hoặc tủy xương.

Triệu chứng của ung thư hạch

Triệu chứng phổ biến

Các dấu hiệu lâm sàng của bệnh thường tiến triển âm thầm, dễ bị nhầm lẫn với các phản ứng viêm nhiễm thông thường của cơ thể. Tuy nhiên, các triệu chứng điển hình bao gồm:

• Sưng hạch bạch huyết không đau: Xuất hiện các khối hạch sưng to bất thường ở vùng cổ, nách hoặc bẹn. Các hạch này có đặc điểm là dai, di động kém hoặc dính chặt vào mô xung quanh, đặc biệt là hoàn toàn không gây đau đớn khi sờ nắn và không tự nhỏ lại sau nhiều tuần.
• Sốt kéo dài không rõ nguyên nhân: Người bệnh thường xuất hiện các cơn sốt nhẹ hoặc sốt cao lặp đi lặp lại vào buổi chiều hoặc tối mà không tìm thấy bất kỳ ổ nhiễm trùng nào trên cơ thể.
• Đổ mồ hôi trộm dữ dội vào ban đêm: Hiện tượng đổ mồ hôi đầm đìa khi ngủ, ngay cả khi thời tiết lạnh hoặc phòng ngủ đang mát mẻ, làm ướt sũng quần áo và chăn gối của người bệnh.
• Sụt cân nhanh chóng không chủ đích: Trọng lượng cơ thể bị sụt giảm nghiêm trọng (hơn 10% tổng cân nặng trong vòng 6 tháng) mà không do áp dụng bất kỳ chế độ ăn kiêng hay tập luyện nào.
• Mệt mỏi suy kiệt kéo dài: Cảm giác kiệt sức liên tục, không thể phục hồi dù đã nghỉ ngơi đầy đủ, do cơ thể phải tiêu hao quá nhiều năng lượng và dưỡng chất để nuôi dưỡng khối u ác tính.
• Ngứa ngáy toàn thân: Cảm giác ngứa ngáy dữ dội dưới da, đặc biệt là ở vùng chân và tay, do các cytokine kích ứng được giải phóng liên tục từ các tế bào u lympho vào máu.

Triệu chứng theo mức độ

Biểu hiện lâm sàng của bệnh biến đổi rõ rệt tùy theo từng giai đoạn tiến triển cụ thể của khối u ác tính:

Trường hợp đặc biệt

Trong một số trường hợp u lympho khởi phát tại các vị trí đặc thù ngoài hạch, bệnh sẽ biểu hiện bằng các triệu chứng chuyên biệt:

• U lympho nguyên phát tại hệ thần kinh trung ương: Khối u chèn ép các nhu mô não gây ra các dấu hiệu thần kinh khu trú nguy hiểm như đau đầu dữ dội kéo dài, co giật, yếu liệt nửa người, thay đổi hành vi nhân cách hoặc suy giảm thị lực đột ngột.
• U lympho tại đường tiêu hóa (dạ dày, ruột): Gây ra các cơn đau bụng quặn thắt dữ dội, buồn nôn, nôn mửa liên tục, xuất huyết tiêu hóa (đi ngoài phân đen hoặc nôn ra máu) hoặc tắc nghẽn ruột do hạch sưng to chèn ép lòng ruột.
• Hội chứng chèn ép tĩnh mạch chủ trên: Xảy ra khi khối hạch lớn ở trung thất ngực chèn ép trực tiếp vào tĩnh mạch chủ trên, làm cản trở dòng máu trở về tim, dẫn đến phù nề mặt và cổ, khó thở dữ dội, nổi tĩnh mạch bàng hệ ở ngực.

Đường lây truyền của ung thư hạch

Bản thân bệnh lý này hoàn toàn không phải là một bệnh truyền nhiễm, do đó không thể lây truyền trực tiếp từ người này sang người khác thông qua tiếp xúc thông thường, ăn uống chung, hay quan hệ tình dục. Tuy nhiên, các tác nhân vi sinh vật gián tiếp kích thích sự hình thành khối u bạch huyết thì có khả năng lây truyền cao qua các con đường sau:

Lây truyền qua đường máu và dịch tiết sinh dục

Các loại virus nguy hiểm như HIV, virus viêm gan B (HBV), và viêm gan C (HCV) lây truyền chủ yếu qua việc dùng chung kim tiêm bị nhiễm máu, quan hệ tình dục không an toàn hoặc truyền từ mẹ sang con. Khi các virus này xâm nhập, chúng phá hủy tế bào miễn dịch hoặc gây viêm gan mãn tính, làm suy giảm nghiêm trọng hệ miễn dịch và gián tiếp dẫn đến u lympho ác tính.

Lây truyền qua đường hô hấp và nước bọt

Virus Epstein-Barr (EBV) – tác nhân liên quan trực tiếp đến u lympho Burkitt và u lympho Hodgkin – lây lan rất dễ dàng từ người sang người qua tuyến nước bọt khi hôn, dùng chung cốc uống nước, bàn chải đánh răng hoặc qua các giọt bắn hô hấp khi ho, hắt hơi.

Lây truyền qua đường tiêu hóa

Vi khuẩn Helicobacter pylori (H. pylori), tác nhân gây ra thể u lympho MALT ở dạ dày, lây lan chủ yếu qua đường phân – miệng hoặc miệng – miệng do thói quen ăn uống không đảm bảo vệ sinh, dùng chung bát nước chấm hoặc không rửa tay sạch trước khi ăn.

Các biến chứng của ung thư hạch

Sự tiến triển của khối u lympho ác tính nếu không được kiểm soát tốt sẽ dẫn đến nhiều biến chứng đe dọa trực tiếp đến tính mạng của người bệnh:

Suy giảm miễn dịch sâu và nhiễm trùng cơ hội nặng

Tế bào lympho ác tính chiếm chỗ và làm suy yếu chức năng sản xuất kháng thể của hệ miễn dịch, khiến bệnh nhân dễ bị tấn công bởi các tác nhân nhiễm trùng cơ hội nguy hiểm như viêm phổi do nấm, lao phổi, nhiễm trùng huyết hoặc viêm màng não do virus.

Suy tủy xương gây thiếu máu và xuất huyết dữ dội

Sự xâm lấn ồ ạt của các tế bào u lympho vào khoang tủy xương sẽ ức chế quá trình sinh tủy bình thường, dẫn đến tình trạng thiếu máu nghiêm trọng, giảm bạch cầu hạt gây sốt nhiễm trùng và giảm tiểu cầu nặng gây xuất huyết dưới da, chảy máu chân răng hoặc xuất huyết nội tạng khó cầm.

Hội chứng ly giải khối u cấp tính

Đây là một biến chứng cấp cứu y khoa thường xảy ra sau khi bệnh nhân bắt đầu đợt hóa trị liệu đầu tiên. Việc một lượng lớn tế bào ung thư bị tiêu diệt đồng thời sẽ giải phóng ồ ạt kali, photphat và acid uric vào máu, vượt quá khả năng lọc của thận, dẫn đến suy thận cấp, rối loạn nhịp tim nguy hiểm và tử vong nhanh chóng.

Chèn ép cơ quan nội tạng và suy đa tạng

Các khối hạch phì đại ở trung thất hoặc ổ bụng có thể chèn ép trực tiếp vào đường thở gây suy hô hấp cấp, chèn ép niệu quản gây ứ nước và suy thận, hoặc xâm lấn cơ tim gây tràn dịch màng tim, suy tim cấp tính.

Đối tượng nguy cơ mắc ung thư hạch

Nhóm tuổi, giới tính dễ mắc bệnh (phổ biến)

Mặc dù bệnh lý này có thể xuất hiện ở bất kỳ đối tượng nào, các nghiên cứu dịch tễ học cho thấy bệnh có xu hướng tập trung ở các nhóm đối tượng sau:

• Người cao tuổi (trên 60 tuổi): Nhóm tuổi này có nguy cơ mắc các thể u lympho không Hodgkin cao nhất do sự suy giảm tự nhiên của hệ miễn dịch và sự tích lũy lâu ngày các đột biến di truyền trong cơ thể.
• Người trẻ tuổi (từ 15 đến 30 tuổi): Đây là nhóm tuổi có tần suất mắc u lympho Hodgkin rất cao, tạo nên đỉnh phân bố lứa tuổi thứ nhất của thể bệnh này trước khi giảm dần và tăng lại ở tuổi trung niên.
• Nam giới: Thống kê lâm sàng chỉ ra rằng nam giới có tỷ lệ mắc hầu hết các thể u lympho cao hơn rõ rệt so với nữ giới, điều này có thể liên quan đến các yếu tố nội tiết tố hoặc tần suất tiếp xúc với các hóa chất độc hại trong công việc cao hơn.

Nhóm yếu tố nguy cơ khác (hiếm hoặc ít phổ biến hơn)

Một số nhóm đối tượng khác có nguy cơ mắc bệnh cao hơn cộng đồng chung do các yếu tố bệnh lý nền hoặc nghề nghiệp:

• Bệnh nhân mắc các bệnh lý tự miễn kéo dài: Những người bị viêm khớp dạng thấp, lupus ban đỏ hệ thống hoặc hội chứng Sjögren có hệ thống miễn dịch liên tục bị kích thích, làm tăng đáng kể nguy cơ tế bào lympho biến đổi thành ác tính.
• Công nhân nông nghiệp và thợ sơn: Những người thường xuyên phải làm việc trong môi trường tiếp xúc trực tiếp với thuốc trừ sâu, thuốc diệt cỏ chứa chất độc hóa học hoặc dung môi công nghiệp benzen mà không sử dụng đồ bảo hộ đúng quy chuẩn.
• Bệnh nhân có tiền sử điều trị ung thư bằng hóa xạ trị: Những người từng chiến thắng các căn bệnh ung thư khác nhưng phải trải qua các đợt truyền hóa chất alkyl hóa hoặc xạ trị diện rộng có thể bị tổn thương DNA thứ phát dẫn đến u lympho.

Phòng ngừa ung thư hạch

Do nguyên nhân trực tiếp gây bệnh liên quan đến các đột biến gen phức tạp, hiện nay chưa có biện pháp phòng ngừa tuyệt đối. Tuy nhiên, chúng ta có thể chủ động giảm thiểu tối đa nguy cơ mắc bệnh bằng các phương pháp sau:

Xây dựng lối sống lành mạnh tăng cường sức khỏe miễn dịch

Duy trì một chế độ ăn uống khoa học giàu chất chống oxy hóa từ rau xanh, trái cây tươi, hạn chế thực phẩm chế biến sẵn và đồ ăn nhiều dầu mỡ. Kết hợp tập luyện thể dục thể thao đều đặn ít nhất 30 phút mỗi ngày và ngủ đủ giấc giúp hệ miễn dịch luôn hoạt động ở trạng thái tối ưu để phát hiện và tiêu diệt các tế bào lỗi từ sớm.

Hạn chế tối đa việc tiếp xúc với hóa chất độc hại

Luôn trang bị đầy đủ trang thiết bị bảo hộ lao động đạt chuẩn (khẩu trang hoạt tính, găng tay, quần áo bảo hộ) khi phải làm việc trong môi trường công nghiệp có hóa chất, hoặc khi phun thuốc bảo vệ thực vật trong sản xuất nông nghiệp.

Chủ động phòng ngừa và điều trị triệt để các bệnh nhiễm trùng

Thực hiện tiêm phòng đầy đủ vaccine viêm gan B, thực hiện quan hệ tình dục an toàn sử dụng bao cao su để tránh lây nhiễm HIV, HBV. Đồng thời, cần đi khám và điều trị dứt điểm tình trạng nhiễm vi khuẩn Helicobacter pylori ở dạ dày để ngăn ngừa biến chứng u lympho dạ dày.

Kiểm tra sức khỏe định kỳ và tầm soát sớm

Xây dựng thói quen đi khám sức khỏe tổng quát định kỳ 6 tháng một lần. Khi phát hiện thấy bất kỳ khối hạch bất thường nào sưng to ở cổ, nách hay bẹn kéo dài trên hai tuần, cần đến ngay các cơ sở y tế chuyên khoa để được chẩn đoán loại trừ.

Chẩn đoán ung thư hạch

Để đưa ra kết luận chẩn đoán chính xác tuyệt đối và xác định thể bệnh cụ thể, các bác sĩ chuyên khoa ung bướu cần áp dụng phối hợp nhiều phương pháp cận lâm sàng hiện đại:

Sinh thiết hạch bạch huyết

Đây là phương pháp chẩn đoán mang tính quyết định và là “tiêu chuẩn vàng”. Bác sĩ sẽ tiến hành phẫu thuật tiểu phẫu để lấy toàn bộ hạch sưng to (sinh thiết trọn hạch) hoặc lấy một phần mô hạch (sinh thiết lõi kim) đem đi nhuộm màu và quan sát dưới kính hiển vi quang học, kết hợp xét nghiệm hóa mô miễn dịch để xác định chính xác thể bệnh.

Xét nghiệm máu tổng phân tích và sinh hóa

Giúp đánh giá số lượng và chất lượng các dòng tế bào máu (hồng cầu, bạch cầu, tiểu cầu), kiểm tra chức năng hoạt động của gan, thận và đo nồng độ enzyme Lactate Dehydrogenase (LDH) – một chỉ số quan trọng phản ứng tốc độ nhân đôi và mức độ hoạt động của khối u lympho.

Chẩn đoán hình ảnh tiên tiến

Sử dụng các kỹ thuật chụp cắt lớp vi tính (CT scan), chụp cộng hưởng từ (MRI) hoặc chụp cắt lớp phát xạ positron kết hợp cắt lớp vi tính (PET-CT) toàn thân để xác định chính xác kích thước, vị trí các khối hạch sâu trong lồng ngực, ổ bụng và đánh giá chính xác giai đoạn lan tràn của bệnh.

Sinh thiết tủy xương

Bác sĩ tiến hành chọc hút và sinh thiết một mẩu xương nhỏ ở vùng xương chậu của bệnh nhân để kiểm tra xem tế bào ung thư đã xâm lấn vào tủy xương hay chưa, giúp đưa ra tiên lượng và phác đồ điều trị chính xác nhất.

Điều trị ung thư hạch

Phương pháp y khoa

Y học hiện đại đã đạt được nhiều tiến bộ vượt bậc giúp nâng cao đáng kể tỷ lệ điều trị thành công căn bệnh này thông qua các phương pháp chủ lực sau:

• Hóa trị liệu (Chemotherapy): Sử dụng phối hợp các thuốc hóa chất cực mạnh truyền qua đường tĩnh mạch hoặc đường uống (như phác đồ CHOP hoặc ABVD) nhằm tiêu diệt các tế bào ung thư đang phân chia nhanh chóng trên phạm vi toàn cơ thể.
• Liệu pháp nhắm trúng mục tiêu (Targeted therapy): Sử dụng các kháng thể đơn dòng (như Rituximab) để nhận diện và gắn đặc hiệu vào các protein đặc trưng trên bề mặt tế bào u lympho, giúp tiêu diệt chọn lọc tế bào ác tính mà không làm tổn thương các tế bào lành xung quanh.
• Xạ trị liệu (Radiation therapy): Sử dụng chùm tia phóng xạ năng lượng cao nhắm mục tiêu chính xác vào vùng hạch bị tổn thương nhằm tiêu diệt tận gốc các tế bào ung thư còn sót lại sau hóa trị hoặc điều trị giảm nhẹ triệu chứng chèn ép.
• Ghép tế bào gốc (Stem cell transplant): Áp dụng cho các trường hợp bệnh nhân bị tái phát hoặc kháng thuốc. Bệnh nhân sẽ được hóa trị liều cực cao để diệt toàn bộ tủy xương lỗi, sau đó được truyền tế bào gốc khỏe mạnh (tự thân hoặc từ người hiến tặng) để tái tạo lại hệ thống tạo máu mới.

Lối sống hỗ trợ

Song song với các biện pháp can thiệp y khoa, người bệnh cần áp dụng lối sống tích cực để nâng cao thể trạng và hỗ trợ quá trình hồi phục:

• Chế độ dinh dưỡng giàu đạm và năng lượng: Bổ sung đầy đủ chất đạm từ thịt nạc, cá, trứng, sữa và các loại đậu. Chia nhỏ bữa ăn thành 5 – 6 cữ trong ngày để giảm bớt cảm giác chán ăn, buồn nôn do tác dụng phụ của hóa trị.
• Vệ sinh cá nhân và phòng tránh nhiễm trùng nghiêm ngặt: Thực hiện ăn chín, uống sôi, rửa tay sát khuẩn thường xuyên và đeo khẩu trang y tế khi tiếp xúc với người khác do hệ miễn dịch của người bệnh đang bị suy yếu trầm trọng trong quá trình điều trị.
• Tập luyện thể thao nhẹ nhàng: Đi bộ ngắn, tập các bài yoga nhẹ hoặc ngồi thiền giúp cơ thể dẻo dai, cải thiện lưu thông tuần hoàn máu và giảm thiểu tình trạng mệt mỏi tích tụ.

Lưu ý khi điều trị

Để đảm bảo an toàn và đạt hiệu quả điều trị tối ưu, người bệnh cần đặc biệt lưu ý các điểm sau:

• Theo dõi sát sao các phản ứng phụ của thuốc: Báo cáo ngay cho bác sĩ điều trị nếu xuất hiện các triệu chứng bất thường nguy hiểm như sốt cao trên 38 độ C, khó thở đột ngột, chảy máu không cầm được hoặc nôn mửa dữ dội.
• Tuân thủ tuyệt đối phác đồ điều trị của bác sĩ: Không tự ý bỏ dở liệu trình điều trị hoặc tự ý uống thêm các loại thuốc nam, thuốc bắc, thuốc thảo dược không rõ nguồn gốc vì có thể gây tương tác thuốc nguy hiểm và làm suy gan, suy thận nặng.
• Thực hiện tái khám định kỳ nghiêm ngặt: Ngay cả sau khi đã được chẩn đoán lui bệnh hoàn toàn, bệnh nhân vẫn cần đi tái khám định kỳ theo lịch hẹn để làm các xét nghiệm tầm soát sớm dấu hiệu tái phát hoặc phát hiện các biến chứng muộn của quá trình hóa xạ trị.

So sánh với bệnh lý tương tự

Bệnh lý tương tự

Hệ thống hạch bạch huyết sưng to có thể xuất hiện trong nhiều bệnh lý khác nhau, dễ gây nhầm lẫn trong quá trình chẩn đoán lâm sàng:

• Lao hạch (Lymph node tuberculosis): Là một thể lao ngoài phổi rất phổ biến do trực khuẩn lao Mycobacterium tuberculosis gây ra, thường biểu hiện bằng các hạch sưng to thành chuỗi ở vùng cổ.
• Hạch viêm phản ứng (Reactive lymphadenopathy): Là tình trạng sưng to lành tính của hạch bạch huyết nhằm phản ứng lại một ổ nhiễm trùng lân cận (như viêm họng, sâu răng, viêm tai giữa) hoặc các phản ứng viêm hệ thống khác.

Phân biệt giữa các bệnh lý

Bảng so sánh chi tiết dưới đây giúp phân biệt rõ ràng u lympho ác tính với lao hạch và hạch viêm phản ứng thông thường:

Mọi người cũng hỏi

Ung thư hạch có thể chữa khỏi hoàn toàn được không?

Khả năng chữa khỏi hoàn toàn bệnh lý u lympho phụ thuộc rất lớn vào thể bệnh cụ thể (u lympho Hodgkin hay không Hodgkin), giai đoạn phát hiện bệnh và thể trạng sức khỏe chung của bệnh nhân. U lympho Hodgkin có tiên lượng rất khả quan, tỷ lệ sống sau 5 năm ở giai đoạn sớm có thể đạt trên 90% và rất nhiều bệnh nhân đã được chữa khỏi hoàn toàn bằng các phác đồ hóa trị phối hợp xạ trị hiện đại. Đối với u lympho không Hodgkin, tiên lượng đa dạng hơn rất nhiều. Các thể bệnh tiến triển nhanh (aggressive) tuy có triệu chứng rầm rộ nhưng lại đáp ứng cực kỳ nhạy với hóa trị và có cơ hội chữa khỏi cao nếu phát hiện sớm. Ngược lại, các thể tiến triển chậm (indolent) thường tiến triển âm thầm, khó có thể chữa khỏi dứt điểm hoàn toàn nhưng người bệnh có thể sống chung hòa bình với bệnh trong nhiều năm nhờ các liệu pháp nhắm trúng mục tiêu thế hệ mới.

Bệnh ung thư hạch có di truyền cho thế hệ sau hay không?

Bệnh u lympho không phải là một bệnh lý di truyền trực tiếp từ cha mẹ sang con cái theo cơ chế di truyền Mendel thông thường, nghĩa là cha mẹ mắc bệnh không đồng nghĩa với việc chắc chắn con cái sẽ sinh ra với gen bệnh này. Tuy nhiên, các nghiên cứu dịch tễ học đã chứng minh rõ ràng yếu tố gia đình có vai trò nhất định làm gia tăng nguy cơ mắc bệnh. Nếu trong gia đình có người thân cận huyết hệ một (như bố, mẹ, anh, chị, em ruột) từng có tiền sử mắc u lympho hoặc các bệnh lý ác tính về hệ tạo máu khác, các thành viên còn lại trong gia đình sẽ có nguy cơ mắc bệnh cao hơn so với người bình thường từ 2 đến 3 lần. Điều này có thể giải thích do sự chia sẻ chung các biến thể gen nhạy cảm kết hợp với việc cùng sống và sinh hoạt trong một môi trường chịu chung các tác nhân kích ứng.

Sự khác biệt cơ bản giữa u lympho Hodgkin và không Hodgkin là gì?

Sự khác biệt cốt lõi và quan trọng nhất giữa hai thể bệnh u lympho lớn này nằm ở đặc điểm tế bào học khi quan sát dưới kính hiển vi và cách thức lan rộng của tế bào ác tính trong cơ thể. U lympho Hodgkin đặc trưng bởi sự xuất hiện của tế bào Reed-Sternberg – một loại tế bào bạch cầu lympho B khổng lồ bị biến đổi cấu trúc dị dạng, có nhiều nhân lớn trông giống như mắt chim cú. Thể bệnh này thường tiến triển một cách tuần tự và dự đoán được từ một nhóm hạch này sang nhóm hạch lân cận. Ngược lại, u lympho không Hodgkin không có tế bào Reed-Sternberg, phát sinh từ cả tế bào lympho B và lympho T, có xu hướng lan tràn không theo thứ tự tự nhiên và thường xâm lấn di căn vào các cơ quan ngoài hạch (như dạ dày, da, não) từ rất sớm. Việc phân biệt chính xác hai thể bệnh này thông qua sinh thiết hạch là bắt buộc vì phác đồ điều trị của chúng hoàn toàn khác nhau.

Sinh thiết hạch có làm tế bào ung thư di căn nhanh hơn không?

Đây là một quan niệm hoàn toàn sai lầm, thiếu cơ sở y khoa và cực kỳ phổ biến trong cộng đồng, khiến nhiều người bệnh lo sợ trì hoãn việc chẩn đoán. Thủ thuật sinh thiết hạch bạch huyết (phẫu thuật lấy trọn hạch hoặc sinh thiết lõi kim) là một quy trình y khoa tiêu chuẩn bắt buộc được thực hiện bởi các bác sĩ ngoại khoa giàu kinh nghiệm dưới điều kiện vô trùng nghiêm ngặt. Việc tác động kỹ thuật này hoàn toàn không làm giải phóng hay kích ứng khiến các tế bào ác tính di căn nhanh hơn sang các cơ quan lân cận. Ngược lại, sinh thiết hạch chính là “tiêu chuẩn vàng” duy nhất giúp chẩn đoán xác định bản chất khối u, phân loại chính xác thể giải phẫu bệnh và xác định các thụ thể đích quan trọng. Nếu không thực hiện sinh thiết, việc điều trị sẽ hoàn toàn bế tắc hoặc đi sai hướng, khiến bệnh tiến triển nặng nề hơn do không được can thiệp đúng phác đồ kịp thời.

Người bệnh ung thư hạch nên có chế độ ăn uống như thế nào trong quá trình điều trị?

Chế độ dinh dưỡng đóng vai trò cốt lõi giúp bệnh nhân u lympho duy trì cân nặng ổn định, nâng cao thể trạng để vượt qua các tác dụng phụ của các đợt truyền hóa chất hay xạ trị kéo dài. Người bệnh cần thiết lập một thực đơn đa dạng, giàu năng lượng và protein từ các nguồn thực phẩm lành mạnh như thịt gia cầm, cá hồi, trứng, sữa tiệt trùng và các loại hạt dinh dưỡng. Tăng cường bổ sung đầy đủ vitamin và chất xơ từ các loại rau củ quả tươi đã được rửa sạch và gọt vỏ kỹ càng. Do hệ thống miễn dịch của cơ thể đang bị suy giảm nghiêm trọng do tác dụng của hóa trị, người bệnh tuyệt đối tuân thủ nguyên tắc “ăn chín, uống sôi”, tránh hoàn toàn các thực phẩm sống, gỏi, sushi, tiết canh hoặc trứng lòng đào để phòng ngừa nguy cơ nhiễm trùng đường ruột cấp tính nguy hiểm đến tính mạng.

Tài liệu tham khảo về ung thư hạch

• World Health Organization
• American Cancer Society
• Leukemia and Lymphoma Society
• National Cancer Institute
• Mayo Clinic