Cơn ho dữ dội vào ban đêm là nỗi ám ảnh của nhiều người bệnh viêm phế quản, gây mất ngủ và suy nhược cơ thể nghiêm trọng. Hiểu rõ nguyên nhân vì sao triệu chứng này lại bùng phát mạnh mẽ khi ngủ sẽ giúp bạn có những biện pháp phòng ngừa và xử lý hiệu quả để bảo vệ sức khỏe của bản thân và gia đình.
Tại sao viêm phế quản lại ho nhiều về đêm
Viêm phế quản là tình trạng niêm mạc của các ống phế quản bị sưng viêm, dẫn đến thu hẹp đường thở và tăng tiết dịch nhầy. Ban ngày, người bệnh có thể chỉ ho húng hắng, nhưng khi màn đêm buông xuống, các cơn ho thường dồn dập và kéo dài hơn. Hiện tượng tại sao viêm phế quản lại ho nhiều về đêm được lý giải bởi các cơ chế sinh lý và yếu tố môi trường tác động dưới đây:
Tư thế nằm phẳng làm tích tụ dịch nhầy
Khi hoạt động vào ban ngày ở tư thế đứng hoặc ngồi, trọng lực tự nhiên sẽ giúp dịch nhầy (đờm) trong đường hô hấp dễ dàng thoát xuống hoặc được khạc ra ngoài. Tuy nhiên, khi nằm ngủ vào ban đêm, đường thở nằm ngang khiến đờm bị ứ đọng lại ở phía sau cổ họng và phế quản. Sự tích tụ này kích thích các thụ thể gây ho ở niêm mạc đường hô hấp hoạt động mạnh mẽ nhằm tống xuất dịch nhầy ra ngoài, dẫn đến những cơn ho rũ rượi.
Không khí ban đêm lạnh và khô hơn
Nhiệt độ môi trường vào ban đêm thường giảm sâu. Đồng thời, việc sử dụng máy điều hòa nhiệt độ hoặc quạt máy trong phòng ngủ có thể làm giảm độ ẩm không khí. Khi hít thở bầu không khí lạnh và khô này, đặc biệt là ở những người có thói quen thở bằng miệng khi ngủ, niêm mạc phế quản vốn đang bị tổn thương sẽ bị kích ứng mạnh, gây ra các phản xạ co thắt phế quản và kích hoạt cơn ho dai dẳng.
Nồng độ cortisol trong cơ thể suy giảm
Cortisol là một loại hormone kháng viêm tự nhiên được sản sinh bởi tuyến thượng thận. Nồng độ cortisol trong máu thường đạt mức cao nhất vào ban ngày để giúp cơ thể chống lại các phản ứng viêm. Vào ban đêm, nồng độ hormone này giảm xuống mức thấp nhất. Sự sụt giảm tự nhiên này làm giảm khả năng tự kháng viêm của cơ thể, khiến tình trạng sưng tấy, nhạy cảm ở phế quản tăng lên và dễ bùng phát cơn ho hơn.
Tác động từ hội chứng chảy dịch mũi sau và trào ngược dạ dày
Nhiều người bị viêm phế quản kèm theo tình trạng viêm mũi dị ứng hoặc viêm xoang. Khi nằm, dịch mũi từ các xoang chảy xuống thành sau họng (hội chứng chảy dịch mũi sau), trực tiếp gây kích ứng cổ họng. Ngoài ra, tư thế nằm ngang cũng tạo điều kiện thuận lợi cho axit từ dạ dày dễ dàng trào ngược lên thực quản. Axit dạ dày kích thích dây thần kinh phế vị, gián tiếp gây ra phản xạ co thắt đường thở và dẫn đến ho.
Cách giảm ho do viêm phế quản về đêm hiệu quả tại nhà
Để giảm thiểu tần suất và mức độ của các cơn ho ban đêm, giúp người bệnh có một giấc ngủ ngon và sâu hơn, bạn có thể áp dụng các biện pháp đơn giản nhưng hiệu quả sau đây:
Thay đổi tư thế ngủ nâng cao đầu
Thay vì nằm phẳng, người bệnh nên sử dụng thêm gối để kê cao đầu và phần lưng trên khoảng 15 – 20 cm khi ngủ. Tư thế này giúp ngăn ngừa dịch nhầy tích tụ ở cổ họng, đồng thời hạn chế tình trạng trào ngược axit dạ dày, từ đó làm giảm đáng kể phản xạ ho.
Duy trì độ ẩm và nhiệt độ phòng ngủ phù hợp
Đặt một máy phun sương tạo ẩm trong phòng ngủ để giữ cho không khí luôn có độ ẩm cần thiết, tránh làm khô đường thở. Bên cạnh đó, nên giữ nhiệt độ phòng ở mức ấm áp vừa phải (khoảng 25 – 27 độ C), tránh để gió từ quạt hoặc điều hòa thổi trực tiếp vào vùng đầu và cổ của người bệnh.
Sử dụng các thức uống ấm trước khi đi ngủ
Trước khi đi ngủ khoảng 30 phút, người bệnh có thể áp dụng các phương pháp dân gian lành tính như:
- Uống một ly nước ấm để làm ẩm cổ họng và làm loãng đờm.
- Sử dụng trà gừng ấm giúp kháng viêm, làm ấm đường hô hấp và xoa dịu các cơn co thắt phế quản.
- Uống một thìa mật ong nguyên chất hoặc pha mật ong với nước ấm để tạo lớp màng bảo vệ niêm mạc họng, giảm kích ứng hiệu quả.
Khi nào người bệnh viêm phế quản ho về đêm cần gặp bác sĩ
Mặc dù ho là một phản xạ tự nhiên giúp bảo vệ đường hô hấp, nhưng nếu ho về đêm kèm theo các dấu hiệu dưới đây, người bệnh cần đến ngay các cơ sở y tế để được thăm khám và điều trị kịp thời:
- Cơn ho kéo dài liên tục trên 3 tuần không có dấu hiệu thuyên giảm.
- Ho kèm theo sốt cao khó hạ, khó thở, thở khò khè hoặc đau tức ngực dữ dội.
- Đờm có lẫn máu, đờm có màu xanh, vàng đục kèm theo mùi hôi tanh khó chịu.
- Cơ thể mệt mỏi cực độ, sụt cân không rõ nguyên nhân.
Việc thấu hiểu nguyên nhân tại sao viêm phế quản lại ho nhiều về đêm sẽ giúp bạn chủ động hơn trong việc phòng ngừa và chăm sóc sức khỏe. Bằng cách kết hợp các biện pháp hỗ trợ tại nhà cùng với việc tuân thủ nghiêm ngặt phác đồ điều trị từ bác sĩ chuyên khoa, bạn hoàn toàn có thể kiểm soát tốt cơn ho để bảo vệ giấc ngủ và phục hồi sức khỏe nhanh chóng.
