Sởi, quai bị và rubella là ba căn bệnh truyền nhiễm cấp tính nguy hiểm, có khả năng lây lan nhanh chóng qua đường hô hấp và để lại nhiều di chứng nặng nề cho sức khỏe. Tiêm phòng vaccine phối hợp MMR (Sởi – Quai bị – Rubella) được xem là giải pháp phòng ngừa hiệu quả nhất hiện nay. Tuy nhiên, nhiều người vẫn băn khoăn liệu sởi quai bị rubella có phải tiêm nhắc lại không và lịch tiêm chủng cụ thể cho từng đối tượng ra sao để duy trì kháng thể bảo vệ tối ưu.
Sởi quai bị rubella có phải tiêm nhắc lại không
Theo các chuyên gia y tế, vaccine sởi – quai bị – rubella không cần phải tiêm nhắc lại định kỳ hàng năm đối với những người đã hoàn thành đủ phác đồ tiêm chủng cơ bản. Thông thường, một lịch trình tiêm chủng đầy đủ gồm 2 mũi vaccine là đủ để kích hoạt hệ miễn dịch sản sinh kháng thể bền vững, bảo vệ cơ thể gần như suốt đời.
Tuy nhiên, câu trả lời cho việc “có phải tiêm nhắc lại hay không” còn phụ thuộc vào độ tuổi, lịch sử tiêm chủng và các giai đoạn đặc biệt trong cuộc đời của mỗi cá nhân:
- Trẻ em: Bắt buộc phải tiêm đủ 2 mũi theo lịch trình khuyến cáo để đảm bảo hiệu quả bảo vệ tối đa. Mũi thứ hai được xem là “mũi nhắc lại” trong phác đồ cơ bản để tạo miễn dịch cộng đồng và bù đắp cho những trường hợp không đáp ứng miễn dịch ở mũi đầu tiên.
- Người lớn chưa từng tiêm hoặc không rõ lịch sử tiêm chủng: Cần tiêm ít nhất 1 đến 2 mũi tùy thuộc vào nguy cơ dịch tễ và đối tượng cụ thể mà không cần tiêm nhắc lại sau đó nếu đã đủ liều.
- Phụ nữ chuẩn bị mang thai: Đây là đối tượng đặc biệt. Nếu xét nghiệm cho thấy nồng độ kháng thể sởi, quai bị hoặc rubella trong cơ thể quá thấp, chị em cần chủ động tiêm nhắc lại 1 mũi vaccine MMR trước khi mang thai ít nhất từ 1 đến 3 tháng để bảo vệ thai nhi khỏi các dị tật bẩm sinh nguy hiểm.
Lịch tiêm sởi quai bị rubella tiêu chuẩn cho trẻ em
Để trẻ có được sự bảo vệ toàn diện nhất, phụ huynh cần tuân thủ nghiêm ngặt lịch tiêm chủng mở rộng hoặc tiêm chủng dịch vụ với phác đồ 2 mũi như sau:
- Mũi 1: Tiêm khi trẻ được 12 đến 15 tháng tuổi. Nếu tiêm vào thời điểm này, vaccine giúp bảo vệ trẻ khỏi nguy cơ nhiễm bệnh khi kháng thể từ mẹ truyền sang đã suy giảm.
- Mũi 2: Tiêm khi trẻ được 4 đến 6 tuổi (trước khi trẻ bắt đầu đi học tiểu học). Đây chính là mũi tiêm nhắc lại quan trọng giúp củng cố hệ miễn dịch, đảm bảo tỷ lệ bảo vệ đạt mức tối đa. Trong một số trường hợp dịch bệnh bùng phát, mũi 2 có thể tiêm sớm hơn nhưng phải cách mũi 1 tối thiểu là 28 ngày.
Người lớn có cần tiêm nhắc lại vaccine sởi quai bị rubella không
Hầu hết người lớn sinh trước năm 1957 được coi là đã có miễn dịch tự nhiên do đã từng tiếp xúc với virus trong cộng đồng. Đối với những người sinh sau năm 1957, nhu cầu tiêm nhắc lại vaccine sởi – quai bị – rubella được khuyến cáo cho các trường hợp cụ thể sau:
- Nhân viên y tế: Những người làm việc trong môi trường y tế có nguy cơ phơi nhiễm rất cao cần đảm bảo đã tiêm đủ 2 liều vaccine MMR cách nhau ít nhất 28 ngày.
- Học sinh, sinh viên: Những người chuẩn bị học tập tại các trường đại học, cao đẳng hoặc môi trường tập thể cần có chứng nhận đã tiêm đủ 2 mũi vaccine.
- Người đi du lịch quốc tế: Đến các vùng đang có dịch sởi, quai bị hoặc rubella lưu hành cần tiêm bổ sung nếu chưa tiêm đủ liều.
- Người không rõ lịch sử tiêm chủng: Việc tiêm thêm vaccine MMR cho người lớn đã có miễn dịch trước đó không gây hại cho sức khỏe. Do đó, nếu không nhớ rõ mình đã tiêm hay chưa, bạn vẫn nên tiêm phòng để đảm bảo an toàn.
Hiệu lực bảo vệ của vaccine sởi quai bị rubella kéo dài bao lâu
Vaccine phối hợp phòng sởi – quai bị – rubella là một trong những loại vaccine có độ an toàn cao và mang lại hiệu quả bảo vệ vô cùng mạnh mẽ. Nghiên cứu khoa học cho thấy, khi hoàn thành đủ phác đồ 2 mũi tiêm:
- Hiệu quả phòng bệnh sởi: Đạt khoảng 97% và có khả năng bảo vệ suốt đời đối với hầu hết mọi người.
- Hiệu quả phòng bệnh quai bị: Đạt khoảng 88%. Dù hiệu lực bảo vệ đối với quai bị có thể suy giảm nhẹ theo thời gian ở một số ít cá nhân, nhưng nếu mắc bệnh, những người đã tiêm phòng thường có triệu chứng nhẹ hơn và rất ít khi gặp biến chứng nguy hiểm như viêm tinh hoàn hay viêm màng não.
- Hiệu quả phòng bệnh rubella: Đạt khoảng 97% và duy trì bền vững lâu dài, ngăn ngừa hiệu quả hội chứng rubella bẩm sinh ở trẻ sơ sinh.
Nhờ hiệu lực bảo vệ kéo dài hàng chục năm, việc tái tiêm chủng định kỳ sau khi đã hoàn thành 2 mũi cơ bản là không cần thiết đối với đại đa số dân số khỏe mạnh.
Những trường hợp đặc biệt cần lưu ý khi tiêm phòng sởi quai bị rubella
Mặc dù vaccine MMR rất lành tính, việc tiêm chủng vẫn cần tuân thủ các nguyên tắc an toàn y khoa, đặc biệt là đối với các nhóm đối tượng nhạy cảm dưới đây:
- Phụ nữ đang mang thai: Tuyệt đối không được tiêm vaccine sởi – quai bị – rubella trong suốt thai kỳ vì đây là vaccine sống giảm độc lực, có thể gây ảnh hưởng lý thuyết đến thai nhi. Phụ nữ sau khi tiêm vaccine MMR cần sử dụng các biện pháp tránh thai an toàn và chỉ nên mang thai sau khi tiêm ít nhất 1 tháng (tốt nhất là 3 tháng).
- Người bị suy giảm miễn dịch: Những người nhiễm HIV giai đoạn nặng, người đang điều trị ung thư bằng hóa trị, xạ trị, hoặc đang sử dụng thuốc ức chế miễn dịch liều cao cần tham khảo ý kiến chuyên gia trước khi tiêm.
- Trì hoãn tiêm chủng: Người đang bị sốt cao cấp tính hoặc đang mắc các bệnh nhiễm trùng nặng nên hoãn lịch tiêm cho đến khi sức khỏe hoàn toàn ổn định.
- Phản ứng sau tiêm: Sau khi tiêm, người được tiêm có thể gặp một số phản ứng nhẹ như đỏ, sưng nhẹ tại vị trí tiêm, sốt nhẹ hoặc phát ban nhẹ. Đây là những phản ứng bình thường của hệ miễn dịch và tự biến mất sau vài ngày.
Tóm lại, vaccine sởi – quai bị – rubella là lá chắn vững chắc giúp bảo vệ bản thân và cộng đồng khỏi những dịch bệnh nguy hiểm. Đối với câu hỏi sởi quai bị rubella có phải tiêm nhắc lại không, câu trả lời là không cần thiết nếu bạn đã hoàn thành đủ phác đồ 2 mũi tiêm từ thời thơ ấu. Tuy nhiên, việc chủ động kiểm tra lại lịch sử tiêm chủng, xét nghiệm kháng thể trước khi mang thai hoặc khi có ý định di chuyển đến vùng dịch là việc làm vô cùng quan trọng để chủ động bảo vệ sức khỏe một cách trọn vẹn nhất.
