Say nắng: Nguyên nhân, triệu chứng, chẩn đoán và điều trị

Say nắng là gì?

Say nắng (còn gọi là sốc nhiệt do ánh nắng mặt trời hay sunstroke) là tình trạng cấp cứu y khoa nghiêm trọng xảy ra khi cơ thể bị tiếp xúc quá lâu dưới ánh nắng mặt trời gay gắt. Ánh nắng mặt trời kết hợp với nhiệt độ môi trường cao làm rối loạn nghiêm trọng trung tâm điều nhiệt của cơ thể tại vùng dưới đồi, khiến nhiệt độ trung tâm cơ thể tăng nhanh chóng lên mức từ 40°C (104°F) trở lên.

Khi bị say nắng, cơ thể mất hoàn toàn khả năng tự làm mát thông qua cơ chế tiết mồ hôi. Tình trạng nhiệt độ tăng quá cao kéo dài sẽ làm mất biến tính các protein trong tế bào, phá hủy màng tế bào và dẫn đến các đáp ứng viêm toàn thân. Nếu không được phát hiện và xử trí y tế kịp thời, say nắng có thể gây tổn thương vĩnh viễn cho các cơ quan quan trọng như não, tim, thận và cơ bắp, thậm chí dẫn đến tử vong.

Theo thống kê từ Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) Hoa Kỳ, các bệnh lý do nhiệt như say nắng gây ra trung bình hơn 700 trường hợp tử vong mỗi năm tại Mỹ. Tỷ lệ tử vong do say nắng có thể lên tới 10% đến 50% nếu người bệnh không được can thiệp hạ nhiệt tích cực trong vòng vài giờ đầu tiên. Các nghiên cứu lâm sàng chỉ ra rằng thời gian trì hoãn hạ nhiệt càng lâu thì nguy cơ biến chứng thần kinh vĩnh viễn và suy đa cơ quan càng gia tăng rõ rệt.

Nguyên nhân gây ra say nắng

Nguyên nhân

Nguyên nhân trực tiếp gây ra say nắng là sự bức xạ nhiệt trực tiếp từ ánh nắng mặt trời tác động lên vùng đầu, cổ và toàn bộ cơ thể trong thời gian dài, vượt quá khả năng bù trừ nhiệt của hệ thần kinh trung ương. Bên cạnh nguyên nhân trực tiếp này, có nhiều yếu tố gián tiếp khác gia tăng nguy cơ mắc bệnh, bao gồm:

• Hoạt động thể lực cường độ cao dưới trời nắng: Việc tập luyện thể thao, lao động nặng nhọc hoặc di chuyển ngoài trời trong thời điểm nắng nóng đỉnh điểm làm gia tăng nhiệt lượng nội sinh do chuyển hóa cơ bắp sinh ra, kết hợp với nhiệt lượng từ bức xạ mặt trời khiến nhiệt độ cơ thể tăng vọt.
• Mất nước và thiếu hụt điện giải: Việc không cung cấp đủ nước và các chất điện giải khi cơ thể tiết nhiều mồ hôi làm giảm thể tích tuần hoàn, hạn chế khả năng tiết mồ hôi và giảm lưu lượng máu đến da để tản nhiệt.
• Mặc quần áo quá dày hoặc không thấm hút: Trang phục làm từ chất liệu tổng hợp, tối màu hoặc bó sát cản trở quá trình bốc hơi mồ hôi – cơ chế làm mát tự nhiên quan trọng nhất của cơ thể.
• Tác dụng phụ của một số loại thuốc: Một số nhóm thuốc như thuốc co mạch, thuốc kháng histamin, thuốc lợi tiểu, thuốc chống trầm cảm hoặc thuốc chẹn beta có thể làm giảm khả năng điều hòa thân nhiệt hoặc cản trở quá trình tiết mồ hôi.

Cơ chế

Cơ chế bệnh sinh dẫn đến say nắng diễn ra theo chuỗi phản ứng sinh lý bệnh phức tạp như sau:

• Thất bại của trung tâm điều nhiệt ở vùng dưới đồi: Sự gia tăng quá mức nhiệt lượng tích tụ do bức xạ mặt trời làm quá tải và suy yếu trung tâm điều nhiệt. Vùng dưới đồi không còn khả năng phát tín hiệu điều khiển mạch máu ngoại vi giãn ra hoặc kích thích tuyến mồ hôi hoạt động hiệu quả.
• Tăng nhiệt độ trung tâm cơ thể: Khi cơ chế bốc hơi mồ hôi bị đình trệ hoàn toàn, nhiệt độ bên trong cơ thể tăng nhanh vượt ngưỡng 40°C, gây ra hiện tượng căng thẳng nhiệt (heat stress) ở cấp độ tế bào.
• Đáp ứng viêm toàn thân và tổn thương tế bào: Nhiệt độ cao làm biến tính protein tế bào, phá hủy tính toàn vẹn của màng tế bào và giải phóng các cytokine gây viêm vào tuần hoàn. Tình trạng này kích hoạt hội chứng đáp ứng viêm toàn thân (SIRS), dẫn đến tổn thương nội mạc mạch máu, hình thành huyết khối tiểu cầu và suy đa cơ quan.

Triệu chứng của say nắng

Triệu chứng phổ biến

Say nắng khởi phát với nhiều triệu chứng rầm rộ trên toàn cơ thể, biểu hiện rõ nhất ở hệ thần kinh và hệ tuần hoàn:

• Thân nhiệt tăng cao đột ngột (trên 40°C): Đây là dấu hiệu đặc trưng quan trọng nhất để chẩn đoán say nắng. Nhiệt độ đo tại trực tràng thường vượt quá 40°C hoặc 40,5°C.
• Rối loạn thần kinh trung ương: Người bệnh xuất hiện trạng thái lú lẫn, nói nhảm, kích động, ảo giác, co giật, mất thăng bằng hoặc hôn mê sâu do não bộ bị tổn thương vì nhiệt.
• Da nóng, đỏ và khô: Trong say nắng điển hình do bức xạ mặt trời, da thường trở nên rất nóng, đỏ gắt và khô ráp do tuyến mồ hôi đã ngừng hoạt động.
• Nhịp tim nhanh và thở nhanh nông: Tim phải đập nhanh liên tục để cố gắng đẩy máu ra ngoại vi tản nhiệt, dẫn đến mạch đập nhanh và yếu; hô hấp cũng trở nên nhanh và nông.
• Đau đầu dữ dội, buồn nôn và nôn: Áp lực nội sọ gia tăng do biến đổi mạch máu não gây ra cảm giác đau đầu như búa bổ, kèm theo nôn mửa tháo rát.

Triệu chứng theo mức độ

Dưới đây là bảng phân biệt triệu chứng say nắng dựa trên các mức độ tiến triển từ nhẹ đến nặng:

Trường hợp đặc biệt

Say nắng có thể xuất hiện với một số biểu hiện lâm sàng đặc thù ở các đối tượng hoặc hoàn cảnh khác nhau:

• Say nắng do vận động (Exertional Heatstroke): Thường xảy ra ở vận động viên hoặc người lao động ngoài trời nắng. Trong trường hợp này, da của bệnh nhân vẫn có thể ẩm ướt hoặc vã mồ hôi nhiều do nhiệt nội sinh sản sinh quá nhanh trước khi tuyến mồ hôi suy kiệt.
• Say nắng ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ: Trẻ không thể nói rõ cảm giác, triệu chứng thường biểu hiện qua việc quấy khóc dữ dội, lơ mơ, bỏ bú, da đỏ bừng, thở khò khè hoặc co giật đột ngột.

Các biến chứng của say nắng

Say nắng là một tình trạng cấp cứu nội khoa nguy hiểm. Tình trạng tăng nhiệt độ cơ thể quá cao không được kiểm soát kịp thời sẽ dẫn đến nhiều biến chứng đe dọa tính mạng:

Hội chứng suy đa cơ quan (MODS)

Sự kết hợp giữa tổn thương nhiệt trực tiếp và phản ứng viêm toàn thân khiến nhiều cơ quan nội tạng cùng bị suy thoái. Thận có thể bị suy cấp do thiếu máu nuôi và độc chất; gan bị hoại tử tế bào gan nghiêm trọng; tim bị suy giảm chức năng co bóp đột ngột.

Tổn thương não và thần kinh vĩnh viễn

Hệ thần kinh trung ương cực kỳ nhạy cảm với nhiệt độ. Khi nhiệt độ não vượt quá ngưỡng an toàn, các tế bào thần kinh bị hoại tử, dẫn đến biến chứng mất trí nhớ, rối loạn vận động, mất ngôn ngữ hoặc sống thực vật kéo dài.

Tiêu cơ vân (Rhabdomyolysis)

Tế bào cơ xương bị phá hủy dưới tác động của nhiệt độ cao và vận động quá sức, giải phóng myoglobin vào máu. Tình trạng myoglobin niệu cao sẽ gây tắc nghẽn các ống thận, dẫn đến suy thận cấp biến chứng nguy hiểm.

Đông máu nội mạch rải rác (DIC)

Tổn thương diện rộng ở tế bào nội mạc mạch máu kích hoạt chuỗi đông máu toàn thân, gây ra vô số huyết khối nhỏ trong lòng mạch, tiêu tốn hết các yếu tố đông máu và dẫn đến xuất huyết nghiêm trọng ở nhiều vị trí.

Tử vong

Nếu người bệnh không được can thiệp y tế cấp cứu trong vòng “giờ vàng”, các biến chứng tim mạch, hô hấp và thần kinh sẽ nhanh chóng ngưng trệ, dẫn đến tử vong nhanh chóng.

Đối tượng nguy cơ mắc say nắng

Nhóm tuổi, giới tính dễ mắc bệnh (phổ biến)

Các nghiên cứu dịch tễ học ghi nhận sự chênh lệch rõ rệt về mức độ nhạy cảm với nhiệt độ ở một số nhóm tuổi và giới tính:

• Trẻ em dưới 4 tuổi: Trung tâm điều nhiệt của trẻ chưa phát triển hoàn thiện, diện tích bề mặt cơ thể so với thể tích lớn hơn người lớn khiến trẻ hấp thụ nhiệt nhanh hơn và dễ mất nước hơn.
• Người cao tuổi (trên 65 tuổi): Hệ thần kinh trung ương suy giảm khả năng nhận biết sự thay đổi nhiệt độ, khả năng điều tiết lưu lượng máu đến da giảm và tuyến mồ hôi hoạt động kém hiệu quả.
• Nam giới trẻ tuổi làm việc ngoài trời: Do đặc thù nghề nghiệp (công nhân xây dựng, nông dân, cầu thủ thể thao), nam giới thường phải làm việc cường độ cao ngoài trời nắng gay gắt trong thời gian dài.

Nhóm yếu tố nguy cơ khác (hiếm hoặc ít phổ biến hơn)

Một số yếu tố nguy cơ nội tại hoặc môi trường làm tăng đáng kể khả năng bị say nắng bao gồm:

• Người mắc các bệnh lý mãn tính: Bệnh nhân tim mạch, bệnh tiểu đường, suy thận, hoặc rối loạn nội tiết có khả năng tự điều hòa thân nhiệt kém hơn bình thường.
• Người đang sử dụng một số loại thuốc điều trị: Thuốc lợi tiểu, thuốc chống co giật, thuốc an thần, hoặc các loại thuốc làm giảm tiết mồ hôi gây cản trở cơ chế làm mát cơ thể.
• Người tiêu thụ nhiều đồ uống có cồn hoặc caffein: Rượu bia và caffein gây mất nước qua đường tiểu, đồng thời làm giảm khả năng nhận biết các cảnh báo của cơ thể khi bị quá nhiệt.
• Người chưa thích nghi với khí hậu nóng: Những người di chuyển đột ngột từ vùng khí hậu lạnh sang vùng khí hậu nhiệt đới nắng nóng chưa có đủ thời gian để cơ thể tạo ra các thích nghi sinh lý bảo vệ.

Phòng ngừa say nắng

Say nắng hoàn toàn có thể phòng ngừa hiệu quả bằng các biện pháp chủ động trong sinh hoạt và lao động hàng ngày:

Hạn chế tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng mặt trời trong giờ cao điểm

Tránh các hoạt động thể chất ngoài trời vào khoảng thời gian nắng gắt nhất trong ngày (thường từ 10 giờ sáng đến 16 giờ chiều). Nếu bắt buộc phải làm việc, hãy sắp xếp các ca nghỉ ngơi thường xuyên tại nơi có bóng râm hoặc máy lạnh.

Duy trì bổ sung đủ nước và các chất điện giải

Uống nước đều đặn ngay cả khi chưa cảm thấy khát. Trong môi trường nắng nóng hoặc khi vận động nhiều, nên bổ sung từ 2 đến 4 cốc nước (0,5 – 1 lít) mỗi giờ. Ưu tiên các loại nước bổ sung điện giải, nước khoáng hoặc nước dừa để bù đắp lượng muối khoáng mất qua mồ hôi.

Lựa chọn trang phục phù hợp và sử dụng kem chống nắng

Mặc quần áo rộng rãi, thoáng mát, làm từ chất liệu cotton hoặc vải kỹ thuật thấm hút mồ hôi tốt. Đội mũ rộng vành, đeo kính râm bảo vệ mắt và thoa kem chống nắng có chỉ số SPF từ 30 trở lên để giảm thiểu tổn thương da do tia cực tím.

Tạo không gian sống và làm việc thoáng mát

Sử dụng quạt, máy điều hòa không khí hoặc rèm che nắng để hạ nhiệt độ không gian sống. Không bao giờ để bất kỳ ai, đặc biệt là trẻ em hoặc thú cưng, ở lại trong ô tô đậu dưới trời nắng ngay cả khi mở hé cửa kính.

Rèn luyện khả năng thích nghi với nhiệt độ (Acclimatization)

Khi mới bắt đầu làm việc hoặc di chuyển đến môi trường nắng nóng, cần tăng dần thời gian và cường độ hoạt động trong vòng 7 đến 14 ngày để cơ thể kịp thích nghi với cơ chế tiết mồ hôi và điều hòa nhiệt độ.

Chẩn đoán say nắng

Chẩn đoán say nắng chủ yếu dựa vào tiền sử tiếp xúc với ánh nắng mặt trời, các triệu chứng lâm sàng và các xét nghiệm cận lâm sàng đánh giá tổn thương cơ quan:

Đánh giá lâm sàng và đo nhiệt độ trung tâm cơ thể

Bác sĩ sẽ kiểm tra các dấu hiệu sinh tồn, đặc biệt là đo nhiệt độ trực tràng để xác định chính xác nhiệt độ trung tâm cơ thể (thường trên 40°C). Kiểm tra phản xạ thần kinh, mức độ tỉnh táo và đánh giá tình trạng mất nước của bệnh nhân.

Xét nghiệm máu và bảng điện giải

Xét nghiệm công thức máu toàn bộ (CBC) giúp phát hiện tình trạng cô đặc máu. Bảng điện giải đồ đo nồng độ natri, kali, clo để đánh giá mức độ rối loạn điện giải. Định lượng men cơ (CK) để phát hiện sớm nguy cơ tiêu cơ vân.

Xét nghiệm nước tiểu và đánh giá chức năng thận

Phân tích nước tiểu giúp phát hiện sự xuất hiện của myoglobin (dấu hiệu tiêu cơ vân) và protein niệu. Đánh giá nồng độ ure và creatinine trong máu để kiểm tra chức năng lọc của thận.

Chẩn đoán hình ảnh và điện tâm đồ

Chụp cắt lớp vi tính (CT scan) hoặc cộng hưởng từ (MRI) não bộ có thể được chỉ định để loại trừ các nguyên nhân gây rối loạn thần kinh khác như xuất huyết não, đột quỵ. Điện tâm đồ (ECG) giúp phát hiện các rối loạn nhịp tim hoặc thiếu máu cơ tim do quá nhiệt.

Điều trị say nắng

Phương pháp y khoa

Điều trị say nắng là một quy trình cấp cứu hồi sức tích cực nhằm hạ nhiệt độ cơ thể nhanh nhất có thể và hỗ trợ chức năng các cơ quan:

• Làm mát tích cực và khẩn cấp (Evaporative and Conductive Cooling): Cởi bỏ bớt quần áo người bệnh, phun sương nước mát lên da kết hợp quạt gió để tăng tốc độ bốc hơi, hoặc ngâm người bệnh vào bể nước lạnh (áp dụng chủ yếu cho người trẻ bị say nắng do vận động). Chườm túi đá vào các vùng có mạch máu lớn đi qua như cổ, nách, bẹn.
• Truyền dịch tĩnh mạch và cân bằng điện giải: Truyền dung dịch muối đẳng trương mát qua đường tĩnh mạch để bù lại thể tích tuần hoàn đã mất, hỗ trợ chức năng thận và làm mát cơ thể từ bên trong.
• Sử dụng thuốc hỗ trợ kiểm soát co giật và triệu chứng: Bác sĩ có thể chỉ định nhóm thuốc benzodiazepine để kiểm soát các cơn co giật thần kinh hoặc tình trạng run rẩy do hạ nhiệt quá nhanh.
• Hỗ trợ hô hấp và tuần hoàn: Đặt ống nội khí quản và thở máy nếu bệnh nhân bị suy hô hấp hoặc hôn mê sâu; sử dụng thuốc vận mạch nếu có tình trạng sốc tụt huyết áp.

Lối sống hỗ trợ

Sau khi trải qua giai đoạn cấp cứu ban đầu, việc duy trì lối sống hỗ trợ đóng vai trò quan trọng trong quá trình phục hồi hoàn toàn:

• Nghỉ ngơi hoàn toàn trong môi trường mát mẻ: Bệnh nhân cần nghỉ ngơi tại phòng có máy điều hòa hoặc thoáng gió, tránh xa mọi nguồn nhiệt và ánh nắng trực tiếp trong nhiều tuần.
• Từng bước quay trở lại hoạt động thể chất: Chỉ vận động nhẹ nhàng trở lại khi có sự đồng ý của bác sĩ chuyên khoa và theo dõi sát sao phản ứng của cơ thể với nhiệt độ.
• Theo dõi sát sao sức khỏe sau phục hồi: Kiểm tra định kỳ chức năng gan, thận và thần kinh để phát hiện sớm các biến chứng muộn có thể phát sinh.

Lưu ý khi điều trị

Những điều tuyệt đối cần tránh trong quá trình sơ cứu và điều trị say nắng:

• Tuyệt đối không dùng thuốc hạ sốt thông thường (Aspirin, Paracetamol): Các loại thuốc này không có hiệu quả đối với tình trạng tăng thân nhiệt do say nắng, đồng thời làm tăng nguy cơ tổn thương gan, thận và gây biến chứng chảy máu.
• Không chườm đá trực tiếp lên toàn bộ cơ thể gây co mạch: Việc áp đá lạnh trực tiếp trên diện rộng làm co mạch máu ngoại vi, cản trở quá trình thoát nhiệt từ trung tâm ra bên ngoài và gây ra tình trạng run rẩy làm tăng nhiệt độ nội sinh.
• Cần đưa cấp cứu y tế ngay lập tức: Say nắng là tình trạng đe dọa tính mạng, không được tự điều trị tại nhà mà phải gọi xe cấp cứu 115 ngay khi phát hiện dấu hiệu rối loạn ý thức hoặc sốt cao.

So sánh với bệnh lý tương tự

Bệnh lý tương tự

Say nắng thường bị nhầm lẫn với một số tình trạng rối loạn liên quan đến nhiệt khác do có các biểu hiện ban đầu tương tự nhau:

• Say nóng (Heat exhaustion / Heat stroke do nhiệt trường): Tình trạng tăng nhiệt do sống hoặc làm việc trong môi trường nóng ẩm nhưng không tiếp xúc trực tiếp với bức xạ ánh nắng mặt trời.
• Chuột rút do nhiệt (Heat cramps): Tình trạng co thắt cơ đau đớn đột ngột do mất nước và điện giải trong quá trình vận động dưới trời nắng nóng, thường chưa ảnh hưởng đến trung tâm điều nhiệt.
• Kiệt sức vì nhiệt (Heat exhaustion): Mức độ phản ứng nhiệt trung bình, xảy ra trước khi tiến triển thành say nắng nghiêm trọng.

Phân biệt giữa các bệnh lý

Bảng phân biệt chi tiết giữa say nắng, kiệt sức vì nhiệt và chuột rút do nhiệt theo 5 tiêu chí quan trọng:

Mọi người cũng hỏi

Say nắng khác gì so với say nóng?

Say nắng và say nóng đều là các tình trạng rối loạn thân nhiệt nghiêm trọng do nhiệt độ cao gây ra, nhưng chúng có nguyên nhân khởi phát khác nhau. Say nắng xảy ra khi cơ thể tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng mặt trời gay gắt trong thời gian dài, tia bức xạ mặt trời chiếu thẳng vào vùng đầu và cổ làm tổn thương trực tiếp trung tâm điều nhiệt ở não bộ. Trong khi đó, say nóng xảy ra do cơ thể ở trong môi trường có nhiệt độ và độ ẩm cao kéo dài (như hầm lò, nhà xưởng kín gió, hoặc ô tô đóng kín) mà không nhất thiết phải tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng mặt trời. Cả hai tình trạng này đều nguy hiểm và cần được làm mát, cấp cứu kịp thời.

Dấu hiệu nhận biết sớm nhất của say nắng là gì?

Dấu hiệu nhận biết sớm nhất của say nắng thường bao gồm cảm giác mệt mỏi đột ngột, hoa mắt, chóng mặt, đau đầu dữ dội và cảm giác nóng bừng ở mặt và cổ. Người bệnh có thể cảm thấy buồn nôn, nhịp tim bắt đầu đập nhanh, thở gấp và lượng mồ hôi tiết ra giảm dần hoặc dừng hẳn dù đang ở trong môi trường rất nóng. Da mặt có thể chuyển sang màu đỏ gắt và rờ vào thấy rất nóng, khô ráp. Khi xuất hiện các dấu hiệu ban đầu này, cần phải lập tức di chuyển người bệnh vào nơi bóng râm, mát mẻ và tiến hành các biện pháp hạ nhiệt ngay để tránh tiến triển thành sốc nhiệt nặng.

Làm thế nào để sơ cứu người bị say nắng tại chỗ đúng cách?

Khi gặp người bị say nắng, việc sơ cứu ban đầu đúng cách là yếu tố quyết định để bảo vệ tính mạng bệnh nhân. Bước đầu tiên là gọi ngay xe cấp cứu 115. Trong lúc chờ y tế, cần nhanh chóng đưa bệnh nhân vào nơi bóng râm, thoáng mát hoặc phòng có máy lạnh. Cởi bỏ bớt quần áo chật chội bên ngoài. Làm mát cơ thể người bệnh bằng cách phun nước mát lên da, dùng quạt thổi trực tiếp, hoặc chườm khăn lạnh/túi đá vào các vị trí có mạch máu lớn như nách, bẹn, cổ. Nếu bệnh nhân còn tỉnh táo, cho uống từng ngụm nhỏ nước mát hoặc nước điện giải. Tuyệt đối không cho uống nước nếu bệnh nhân đang lơ mơ hoặc hôn mê.

Vì sao không nên dùng thuốc hạ sốt khi bị say nắng?

Không nên sử dụng các loại thuốc hạ sốt thông thường như Paracetamol, Aspirin hay Ibuprofen cho người bị say nắng vì cơ chế gây tăng thân nhiệt trong say nắng hoàn toàn khác với sốt do nhiễm trùng. Sốt thông thường là do vi khuẩn hay vi-rút kích thích vùng dưới đồi nâng điểm đặt nhiệt độ, còn say nắng là do trung tâm điều nhiệt bị quá tải và thất bại hoàn toàn trước nhiệt lượng môi trường. Thuốc hạ sốt không có tác dụng làm hạ thân nhiệt trong trường hợp này. Hơn nữa, việc tự ý dùng Aspirin hay Paracetamol khi bị say nắng còn làm gia tăng nguy cơ tổn thương gan, thận và làm trầm trọng thêm rối loạn đông máu nội mạch.

Người bị say nắng nên ăn uống gì để mau phục hồi?

Sau khi trải qua quá trình điều trị cấp cứu say nắng, người bệnh cần chú ý chế độ ăn uống nhẹ nhàng, giàu dinh dưỡng để phục hồi sức khỏe. Ưu tiên uống nhiều nước lọc, nước dừa tươi, nước ép trái cây tươi hoặc các dung dịch bù điện giải (Oresol) để phục hồi lượng nước và khoáng chất đã mất. Nên ăn các món ăn dạng lỏng, dễ tiêu hóa như cháo loãng, súp rau củ, canh mát. Bổ sung các loại thực phẩm giàu vitamin C và chất chống oxy hóa như cam, chanh, dưa hấu, rau xanh để giúp giảm viêm và phục hồi tổn thương tế bào. Tránh xa tuyệt đối đồ uống có cồn, bia rượu, cà phê và các món ăn nhiều dầu mỡ, cay nóng.

Tài liệu tham khảo về say nắng

• World Health Organization (WHO)
• Centers for Disease Control and Prevention (CDC)
• Mayo Clinic
• National Institutes of Health (NIH)
• American Heart Association (AHA)