Nứt kẽ hậu môn: Nguyên nhân, triệu chứng, chẩn đoán và điều trị

Nứt kẽ hậu môn là gì?

Nứt kẽ hậu môn là một vết rách nhỏ, nông xuất hiện ở lớp niêm mạc mỏng và ẩm ướt lót trong ống hậu môn. Tổn thương này trực tiếp ảnh hưởng đến vùng nhạy cảm, gây ra các cơn đau buốt dữ dội và tình trạng chảy máu đỏ tươi trong hoặc sau khi đi đại tiện. Khi vết rách xuất hiện, nó kích thích hệ thống thần kinh cảm giác dày đặc tại khu vực này, dẫn đến các phản xạ co thắt cơ vòng hậu môn, làm giảm lượng máu nuôi dưỡng và cản trở tiến trình tự phục hồi của mô.

Nếu không được chẩn đoán và xử trí kịp thời, tình trạng cấp tính dễ chuyển biến thành mãn tính sau 6 đến 8 tuần. Việc bỏ qua điều trị có thể dẫn đến các hệ lụy nguy hiểm như xơ hóa cơ thắt hậu môn, hình thành các ổ loét sâu khó lành, hoặc tạo tiền đề cho tình trạng nhiễm trùng lan rộng thành áp xe và rò hậu môn. Theo các báo cáo dịch tễ học lâm sàng từ các tổ chức y tế, bệnh lý này chiếm khoảng 10% đến 15% tổng số các ca đến thăm khám tại chuyên khoa hậu môn – trực tràng, xuất hiện phổ biến ở cả trẻ sơ sinh và người trong độ tuổi lao động từ 15 đến 40 tuổi.

Nguyên nhân gây ra nứt kẽ hậu môn

Nguyên nhân

Nguyên nhân trực tiếp và phổ biến nhất dẫn đến sự hình thành vết rách niêm mạc hậu môn là chấn thương cơ học xảy ra khi đi tiêu, cụ thể là việc đào thải các khối phân có kích thước quá lớn, khô hoặc cứng qua ống hậu môn vốn có độ đàn hồi giới hạn. Bên cạnh nguyên nhân trực tiếp này, các nghiên cứu y khoa cũng chỉ ra nhiều yếu tố gián tiếp khác góp phần làm tăng nguy cơ tổn thương:

• Táo bón kéo dài: Việc phân bị lưu lại lâu trong đại tràng bị mất nước sẽ trở nên khô cứng. Khi đại tiện, người bệnh phải dùng lực rặn mạnh, tạo ra áp lực ma sát cực lớn xé rách lớp niêm mạc hậu môn nhạy cảm.
• Tiêu chảy mãn tính: Đi ngoài phân lỏng nhiều lần trong ngày khiến vùng da xung quanh hậu môn liên tục bị ẩm ướt, tiếp xúc với các enzyme tiêu hóa và axit trong phân, làm suy yếu hàng rào bảo vệ da và dễ bị nứt rách khi có ma sát nhẹ.
• Sinh con ngả âm đạo: Quá trình chuyển dạ và rặn đẻ tạo ra áp lực cơ học cực kỳ lớn lên vùng sàn chậu và khu vực trực tràng – hậu môn, dễ gây ra các vết rách niêm mạc tại đây.
• Quan hệ tình dục qua đường hậu môn: Việc giao hợp qua đường hậu môn không có đủ chất bôi trơn hoặc thực hiện thô bạo sẽ gây căng giãn quá mức và làm rách niêm mạc ống hậu môn trực tiếp.
• Bệnh viêm ruột mãn tính (IBD): Các bệnh lý như bệnh Crohn hoặc viêm loét đại tràng trực tràng gây ra tình trạng viêm nhiễm liên tục ở niêm mạc đường tiêu hóa, khiến các mô này trở nên mỏng manh, dễ tổn thương và khó lành hơn bình thường.

Cơ chế

Cơ chế bệnh sinh dẫn đến sự tiến triển và kéo dài của tổn thương niêm mạc hậu môn bao gồm một chuỗi phản ứng liên hoàn:

• Chấn thương niêm mạc ban đầu: Do tác động từ phân cứng hoặc các áp lực cơ học khác làm rách lớp biểu mô phủ ống hậu môn, để lộ lớp mô phía dưới.
• Phản xạ co thắt cơ vòng trong: Vết rách tiếp xúc với phân và các dây thần kinh cảm giác tại đây bị kích thích mạnh, phát tín hiệu gây ra phản xạ co thắt liên tục và không tự chủ của cơ vòng trong hậu môn.
• Thiếu máu nuôi dưỡng cục bộ: Sự co thắt cơ vòng liên tục làm tăng áp lực trong ống hậu môn, chèn ép các tiểu động mạch nuôi dưỡng niêm mạc (đặc biệt là ở vị trí đường giữa sau hậu môn – nơi vốn có nguồn cấp máu kém nhất). Sự thiếu hụt tuần hoàn này cản trở quá trình sửa chữa tế bào, khiến vết nứt khó lành và dễ biến đổi thành ổ loét mãn tính.

Triệu chứng của nứt kẽ hậu môn

Triệu chứng phổ biến

Người bệnh có thể dễ dàng nhận biết sự hiện diện của tổn thương thông qua các biểu hiện lâm sàng đặc trưng dưới đây:

• Đau rát hậu môn dữ dội: Cơn đau nhói như dao cắt hoặc xé rách xuất hiện ngay khi phân đi qua hậu môn. Cơn đau này có thể dịu đi một chút sau khi đại tiện xong, nhưng sau đó sẽ chuyển thành cảm giác đau âm ỉ, nóng rát kéo dài từ vài chục phút đến nhiều giờ đồng hồ do hiện tượng co thắt cơ vòng.
• Chảy máu đỏ tươi: Máu xuất hiện với lượng vừa phải, có màu đỏ tươi bám trên bề mặt phân cứng, nhỏ giọt vào bồn cầu hoặc dính trên giấy vệ sinh sau khi lau.
• Ngứa ngáy và kích ứng vùng hậu môn: Dịch tiết từ vết nứt rách rỉ ra ngoài gây kích ứng da, tạo cảm giác ngứa ngáy, khó chịu và ẩm ướt liên tục quanh lỗ hậu môn.
• Vết rách da có thể quan sát được: Một vết nứt dọc nhỏ, nông hoặc sâu nằm dọc theo ống hậu môn (thường nằm ở đường giữa phía sau) có thể được nhìn thấy khi tách nhẹ vùng da hậu môn.

Triệu chứng theo mức độ

Tùy thuộc vào thời gian tiến triển của bệnh, các triệu chứng sẽ có sự khác biệt rõ rệt giữa giai đoạn cấp tính và mãn tính:

Trường hợp đặc biệt

Biểu hiện của bệnh lý này cũng có những nét đặc thù khi xảy ra trên các nhóm đối tượng đặc biệt:

• Trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ: Trẻ thường có biểu hiện quấy khóc dữ dội mỗi khi đi tiêu, rặn đỏ mặt, cố gắng nhịn tiểu hoặc nhịn đại tiện do sợ đau. Phụ huynh có thể quan sát thấy vệt máu tươi dính trong tã hoặc bao quanh phân của trẻ.
• Phụ nữ mang thai và sau sinh: Triệu chứng đau rát thường xuất hiện dồn dập vào những tháng cuối thai kỳ hoặc sau khi sinh ngả âm đạo, đi kèm với tình trạng táo bón nặng nề do thay đổi nội tiết tố và áp lực từ tử cung lên trực tràng.
• Bệnh nhân mắc bệnh Crohn hoặc lao: Vết nứt thường xuất hiện ở những vị trí không điển hình (như hai bên rìa hậu môn thay vì đường giữa sau), có thể xuất hiện nhiều vết nứt cùng lúc (đa ổ), vết loét sâu, chảy dịch hôi và không đáp ứng với các phương pháp điều trị thông thường.

Các biến chứng của nứt kẽ hậu môn

Khi không được can thiệp điều trị đúng cách và kịp thời, tổn thương cơ học tại hậu môn có thể dẫn đến các biến chứng phức tạp:

Nứt kẽ hậu môn mãn tính

Vết rách ban đầu không thể tự lành do tình trạng thiếu máu nuôi dưỡng cục bộ kéo dài. Các mép vết thương dần xơ hóa, hình thành sẹo cứng và bám chặt vào cơ vòng hậu môn, khiến tổn thương tồn tại dai dẳng và liên tục tái phát mỗi khi có áp lực đại tiện.

Mảnh da thừa hậu môn (Sentinel pile)

Tình trạng viêm nhiễm và sưng nề mãn tính tại vị trí đầu dưới của vết nứt kích thích sự tăng sinh mô sợi liên kết, hình thành nên một mẩu da thừa sưng nề ngay sát rìa hậu môn. Mẩu da thừa này không chỉ gây vướng víu mà còn dễ tích tụ cặn bẩn, phân thừa, gây viêm da quanh hậu môn.

Hẹp ống hậu môn

Sự co thắt liên tục của cơ vòng trong hậu môn kết hợp với quá trình hình thành sẹo xơ cứng quanh vết nứt mãn tính làm giảm đáng kể khả năng co giãn của ống hậu môn. Ống hậu môn bị thu hẹp cố định khiến người bệnh gặp cực kỳ nhiều khó khăn và đau đớn dữ dội khi đi tiêu, ngay cả khi phân mềm.

Áp xe và rò hậu môn

Vết nứt sâu là ngõ hầu cho vi khuẩn trong phân xâm nhập trực tiếp vào các tuyến hậu môn và các mô sâu xung quanh trực tràng. Tình trạng này dễ gây ra nhiễm trùng cấp tính tạo mủ (áp xe hậu môn), nếu không được dẫn lưu tốt sẽ phá vỡ ra ngoài da tạo thành các đường rò hậu môn phức tạp, đòi hỏi phải can thiệp phẫu thuật phức tạp.

Đối tượng nguy cơ mắc nứt kẽ hậu môn

Nhóm tuổi, giới tính dễ mắc bệnh (phổ biến)

Bệnh lý này có thể ảnh hưởng đến mọi đối tượng, tuy nhiên ghi nhận tỷ lệ cao vượt trội ở các nhóm sau:

• Trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ: Hệ tiêu hóa của trẻ chưa hoàn thiện, chế độ ăn thay đổi đột ngột (từ sữa mẹ sang sữa công thức hoặc ăn dặm) dễ gây táo bón cấp tính, làm rách niêm mạc hậu môn còn rất mỏng manh.
• Người trẻ tuổi và trung niên (15 đến 40 tuổi): Đây là nhóm tuổi có hoạt động thể chất và thói quen ăn uống dễ mất cân bằng, áp lực công việc cao gây căng thẳng thần kinh và thói quen nhịn đại tiện.
• Phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ: Đặc biệt là thai phụ và phụ nữ sau sinh do sự sụt giảm nhu động ruột dưới ảnh hưởng của progesterone và các chấn thương cơ học trong quá trình sinh nở.

Nhóm yếu tố nguy cơ khác (hiếm hoặc ít phổ biến hơn)

Các yếu tố nguy cơ ít phổ biến hơn nhưng đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy bệnh lý phát triển bao gồm:

• Người có tiền sử phẫu thuật vùng hậu môn: Các phẫu thuật như cắt trĩ, điều trị rò hậu môn có thể để lại sẹo co rút, làm giảm độ đàn hồi tự nhiên của ống hậu môn.
• Người mắc các bệnh lây truyền qua đường tình dục (STIs): Nhiễm herpes, giang mai hoặc chlamydia tại vùng hậu môn có thể gây ra các vết loét và rách niêm mạc tại chỗ.
• Bệnh nhân suy giảm miễn dịch: Người nhiễm HIV/AIDS hoặc đang hóa trị có hàng rào bảo vệ niêm mạc yếu, rất dễ bị loét và rách niêm mạc vùng hậu môn trực tràng mà khó có khả năng tự phục hồi.

Phòng ngừa nứt kẽ hậu môn

Duy trì một lối sống lành mạnh và bảo vệ hệ tiêu hóa là chìa khóa vàng để ngăn ngừa sự xuất hiện cũng như tái phát của tổn thương này:

Tăng cường bổ sung chất xơ

Một chế độ dinh dưỡng giàu chất xơ từ rau xanh, trái cây tươi, các loại đậu và ngũ cốc nguyên hạt giúp làm tăng thể tích phân, giữ nước trong phân giúp phân luôn mềm xốp, dễ dàng di chuyển trong lòng đại tràng mà không gây tổn thương cho niêm mạc hậu môn khi đào thải ra ngoài.

Cung cấp đủ nước cho cơ thể

Uống đủ từ 1.5 đến 2 lít nước mỗi ngày (bao gồm nước lọc, nước canh, nước ép trái cây) giúp hỗ trợ quá trình tiêu hóa, ngăn ngừa tình trạng đại tràng tái hấp thu quá nhiều nước làm phân bị khô, cứng và vón cục.

Xây dựng thói quen đại tiện khoa học

Hãy đi tiêu ngay khi cơ thể có tín hiệu báo, tuyệt đối không nhịn đại tiện vì việc nhịn sẽ làm phân tích tụ và cứng dần. Tránh dùng lực rặn quá mạnh, không ngồi quá lâu trên bồn cầu (tránh thói quen đọc sách báo hoặc sử dụng điện thoại khi đi vệ sinh) để giảm áp lực lên tĩnh mạch và cơ vòng hậu môn.

Vệ sinh vùng hậu môn đúng cách

Sau khi đi tiêu, nên sử dụng nước ấm sạch hoặc vòi xịt rửa nhẹ nhàng thay vì lau bằng giấy vệ sinh khô ráp dễ gây trầy xước da. Sau khi rửa, dùng khăn bông mềm thấm khô nhẹ nhàng để giữ cho vùng hậu môn luôn sạch sẽ và khô thoáng.

Duy trì hoạt động thể chất đều đặn

Tập thể dục nhẹ nhàng như đi bộ, bơi lội hoặc yoga ít nhất 30 phút mỗi ngày giúp kích thích nhu động ruột hoạt động nhịp nhàng, tăng cường tuần hoàn máu đến vùng chậu, giảm thiểu nguy cơ táo bón hiệu quả.

Chẩn đoán nứt kẽ hậu môn

Quy trình chẩn đoán được thực hiện bởi các bác sĩ chuyên khoa nhằm xác định chính xác tổn thương và loại trừ các bệnh lý nguy hiểm khác:

Khám lâm sàng vùng hậu môn

Bác sĩ sẽ tiến hành tách nhẹ hai bên mông của người bệnh dưới ánh sáng đủ tốt để quan sát trực tiếp lỗ hậu môn. Trong hầu hết các trường hợp, một vết rách dọc nằm ở đường giữa sau hoặc giữa trước có thể được phát hiện rõ ràng. Việc thăm khám bằng tay (cho ngón tay vào trực tràng) thường được hạn chế tối đa trong giai đoạn cấp tính để tránh gây đau đớn dữ dội cho người bệnh.

Nội soi trực tràng hoặc nội soi đại tràng ống mềm

Khi cơn đau cấp tính đã thuyên giảm hoặc nghi ngờ có các tổn thương phối hợp, bác sĩ có thể chỉ định nội soi. Phương pháp này giúp quan sát toàn diện lòng trực tràng và đại tràng để loại trừ các nguyên nhân gây chảy máu hoặc viêm loét khác như polyp trực tràng, ung thư đại trực tràng hay bệnh viêm ruột (IBD).

Đo áp lực cơ vòng hậu môn

Đây là kỹ thuật chuyên sâu sử dụng một đầu dò nhỏ có gắn bóng khí đưa vào ống hậu môn nhằm đo chỉ số trương lực của cơ vòng trong. Kỹ thuật này thường được áp dụng trước khi đưa ra quyết định phẫu thuật cắt cơ vòng để đảm bảo không làm ảnh hưởng đến chức năng tự chủ đại tiện của người bệnh.

Điều trị nứt kẽ hậu môn

Phương pháp y khoa

Đối với các trường hợp tổn thương kéo dài hoặc không tự lành bằng các biện pháp chăm sóc tại nhà, các can thiệp y khoa sẽ được áp dụng:

• Sử dụng thuốc bôi giãn cơ vòng tại chỗ: Các loại thuốc mỡ chứa Nitroglycerin 0.2% hoặc kem chẹn kênh canxi (như Nifedipine, Diltiazem) được bôi trực tiếp vào ống hậu môn giúp làm giãn cơ vòng trong, giảm đau tức thì và cải thiện tưới máu cục bộ để vết nứt nhanh lành.
• Tiêm độc tố Botulinum (Botox): Bác sĩ tiến hành tiêm Botox trực tiếp vào cơ vòng trong hậu môn. Độc tố này có tác dụng làm liệt cơ tạm thời trong khoảng 2-3 tháng, giải phóng hoàn toàn tình trạng co thắt cơ vòng, giúp vết rách có đủ thời gian để phục hồi hoàn hảo.
• Phẫu thuật cắt một phần cơ thắt trong hậu môn (Lateral Internal Sphincterotomy – LIS): Đây là tiêu chuẩn vàng trong điều trị ngoại khoa đối với các vết nứt mãn tính xơ hóa. Phẫu thuật viên sẽ thực hiện một đường cắt nhỏ ở cơ vòng trong để giảm bớt lực căng cơ vĩnh viễn, tỷ lệ thành công của phương pháp này lên đến hơn 90%.

Lối sống hỗ trợ

Bên cạnh điều trị y khoa, việc thay đổi lối sống đóng vai trò cốt lõi trong việc đẩy nhanh tốc độ phục hồi:

• Ngâm hậu môn bằng nước ấm (Sitz bath): Ngâm toàn bộ vùng mông vào chậu nước ấm khoảng 15-20 phút, từ 2 đến 3 lần mỗi ngày, đặc biệt là sau khi đi tiêu. Nước ấm giúp xoa dịu các đầu dây thần kinh, làm giãn cơ thắt đang co bóp và tăng tuần hoàn máu tại chỗ.
• Sử dụng thực phẩm chức năng bổ sung xơ và chất làm mềm phân: Các chất xơ hòa tan như Psyllium hoặc các thuốc làm mềm phân không kê đơn (như Docusate) giúp giữ nước trong ruột, làm mềm phân tối đa, giúp phân di chuyển êm ái qua vết rách mà không gây thêm chấn thương.
• Tránh ngồi lâu trên bề mặt cứng: Sử dụng đệm lót hình tròn (đệm hình bánh xe) khi ngồi làm việc để giảm bớt áp lực trực tiếp đè nén lên vùng hậu môn đang bị tổn thương.

Lưu ý khi điều trị

Trong quá trình điều trị, người bệnh cần tuân thủ nghiêm ngặt các hướng dẫn chuyên môn để tránh các tác dụng không mong muốn:

• Không tự ý sử dụng các thuốc đặt trĩ: Các viên đạn đặt trĩ thông thường có thể chứa các chất làm co mạch hoặc kích ứng trực tiếp lên mép vết nứt, làm chậm quá trình lành thương.
• Kiên trì bôi thuốc đủ thời gian quy định: Thuốc bôi Nitroglycerin cần được sử dụng liên tục từ 6 đến 8 tuần ngay cả khi cảm giác đau đã biến mất hoàn toàn, nhằm đảm bảo vết nứt đã được tái tạo biểu mô vững chắc.
• Cảnh giác với tác dụng phụ gây đau đầu: Thuốc Nitroglycerin bôi tại chỗ có thể hấp thu vào tuần hoàn chung gây giãn mạch não và dẫn đến đau đầu nhẹ. Người bệnh nên nằm nghỉ ngơi sau khi bôi thuốc hoặc chuyển sang dùng kem chẹn kênh canxi nếu triệu chứng đau đầu quá khó chịu.

So sánh với bệnh lý tương tự

Bệnh lý tương tự

Vùng hậu môn – trực tràng là nơi dễ khởi phát nhiều bệnh lý có biểu hiện lâm sàng tương đối giống nhau, dễ gây nhầm lẫn cho người bệnh:

• Bệnh trĩ (Hemorrhoids): Tình trạng sưng phồng các đám rối tĩnh mạch ở trong hoặc ngoài ống hậu môn, gây đau rát, chảy máu tươi và sa búi trĩ ra ngoài.
• Rò hậu môn (Anal fistula): Một đường hầm nhiễm trùng nối từ các tuyến bã trong ống hậu môn xuyên qua các cơ để thông ra ngoài da quanh hậu môn, liên tục rỉ dịch mủ hôi.

Phân biệt giữa các bệnh lý

Bảng so sánh dưới đây giúp phân biệt rõ ràng ba bệnh lý phổ biến nhất ở vùng hậu môn trực tràng:

Mọi người cũng hỏi

Nứt kẽ hậu môn có tự lành được không?

Đối với các trường hợp cấp tính, khi vết rách mới xuất hiện dưới 6 tuần và nông, tổn thương hoàn toàn có thể tự lành nếu người bệnh kịp thời điều trị táo bón. Việc tăng cường uống nước, bổ sung chất xơ hòa tan vào thực đơn hằng ngày để làm mềm phân, tránh rặn mạnh khi đi tiêu kết hợp với ngâm hậu môn bằng nước ấm sẽ giúp niêm mạc phục hồi tự nhiên sau 2 đến 4 tuần. Tuy nhiên, nếu vết rách đã kéo dài trên 6 tuần và chuyển sang giai đoạn mãn tính, mép vết nứt đã bị xơ hóa và cơ vòng hậu môn bị co thắt liên tục gây thiếu máu cục bộ, tổn thương sẽ rất khó tự lành. Lúc này, người bệnh bắt buộc phải sử dụng các biện pháp y khoa chuyên sâu như bôi thuốc giãn cơ kê đơn, tiêm Botox hoặc thực hiện tiểu phẫu cắt một phần cơ vòng mới có thể chữa lành hoàn toàn tổn thương.

Nứt kẽ hậu môn uống thuốc gì nhanh khỏi?

Thực tế lâm sàng cho thấy không có bất kỳ loại thuốc uống trực tiếp nào có khả năng làm lành vết rách niêm mạc hậu môn. Các thuốc dạng uống được bác sĩ kê đơn chủ yếu đóng vai trò hỗ trợ điều trị triệu chứng và giải quyết căn nguyên gây bệnh. Các nhóm thuốc thường dùng bao gồm thuốc nhuận tràng thẩm thấu (như Lactulose, Macrogol) giúp làm mềm phân, giảm ma sát cơ học lên vết rách; thuốc giảm đau chống viêm (như Paracetamol, Ibuprofen) giúp xoa dịu cơn đau buốt trong giai đoạn cấp tính. Để điều trị tổn thương trực tiếp một cách nhanh chóng, người bệnh cần phối hợp thuốc uống hỗ trợ tiêu hóa với các loại thuốc mỡ bôi tại chỗ có tác dụng giãn cơ thắt hậu môn như Nitroglycerin 0.2% hoặc diltiazem bôi trực tiếp theo đúng phác đồ điều trị của bác sĩ chuyên khoa.

Làm thế nào để giảm đau nhanh khi bị nứt kẽ hậu môn?

Phương pháp giảm đau nhanh nhất và an toàn tại nhà là ngâm hậu môn trong nước ấm sạch (Sitz bath). Người bệnh nên chuẩn bị một chậu nước ấm (khoảng 37-40 độ C), ngồi ngâm ngập vùng hông và hậu môn trong khoảng 15-20 phút. Hơi ấm từ nước có tác dụng làm thư giãn tức thì cơ vòng hậu môn đang bị co thắt dữ dội, từ đó xoa dịu nhanh chóng cảm giác đau buốt và tăng tuần hoàn máu đến nuôi dưỡng vùng mô tổn thương. Ngoài ra, người bệnh có thể bôi một lớp mỏng gel lô hội tự nhiên hoặc kem chứa chất gây tê tạm thời Lidocaine theo chỉ dẫn y tế để làm mát và phong tỏa tín hiệu đau tại chỗ. Đồng thời, cần tuyệt đối tránh dùng giấy vệ sinh khô ráp lau chùi mạnh, thay vào đó hãy dùng vòi xịt nước ấm nhẹ nhàng rồi thấm khô bằng khăn xô mềm.

Nứt kẽ hậu môn có phải là bệnh trĩ không?

Đây là hai bệnh lý hoàn toàn độc lập và khác biệt về mặt bản chất giải phẫu bệnh, dù chúng có cùng xảy ra tại vùng hậu môn – trực tràng và đều gây ra triệu chứng đại tiện đau rát kèm chảy máu tươi. Nứt kẽ hậu môn thực chất là một vết rách cơ học hoặc vết loét dọc nằm ở lớp biểu mô lót ống hậu môn, gây ra cơn đau nhói cấp tính như dao cắt mỗi khi phân đi qua và co thắt đau âm ỉ nhiều giờ sau đó. Trong khi đó, bệnh trĩ là tình trạng phồng giãn bất thường của hệ thống tĩnh mạch trực tràng dưới tạo thành các búi thịt (búi trĩ) nằm dưới niêm mạc. Cơn đau do trĩ thường có cảm giác căng tức, nặng nề, ê ẩm liên tục và chỉ đau dữ dội khi búi trĩ bị tắc mạch hoặc sa nghẹt. Việc phân biệt rõ ràng hai bệnh này thông qua thăm khám lâm sàng là cực kỳ quan trọng để lựa chọn đúng phác đồ điều trị phù hợp cho từng bệnh.

Khi nào cần phẫu thuật nứt kẽ hậu môn?

Chỉ định phẫu thuật cắt một phần cơ vòng trong hậu môn được bác sĩ xem xét khi tình trạng tổn thương đã bước vào giai đoạn mãn tính (kéo dài hơn 6 đến 8 tuần) và hoàn toàn thất bại với các phương pháp điều trị nội khoa bảo tồn như thay đổi lối sống, ngâm nước ấm hay bôi thuốc giãn cơ chuyên dụng. Phẫu thuật cũng là bắt buộc khi người bệnh phải chịu đựng những cơn đau đớn dữ dội kéo dài dai dẳng làm suy nhược cơ thể, ảnh hưởng nghiêm trọng đến tâm lý và sinh hoạt hằng ngày; hoặc khi xuất hiện các biến chứng phức tạp khác như sẹo xơ gây hẹp ống hậu môn, hình thành da thừa hậu môn quá lớn gây viêm nhiễm thường xuyên, hoặc xuất hiện tình trạng nhiễm trùng tiến triển thành áp xe hậu môn và rò hậu môn.

Bị nứt kẽ hậu môn nên kiêng ăn gì?

Để bảo vệ vết thương không bị rách sâu thêm và giảm thiểu cảm giác đau rát khi đại tiện, người bệnh cần kiêng tuyệt đối các loại đồ ăn cay nóng chứa nhiều ớt, tiêu, tỏi, mù tạt vì các hoạt chất cay nóng này không bị tiêu hóa hết sẽ kích ứng mạnh niêm mạc hậu môn khi phân đi qua. Cần hạn chế tối đa các món ăn nhiều dầu mỡ, đồ chiên rán, thức ăn nhanh và các loại thịt đỏ khó tiêu hóa vì chúng dễ làm trì trệ hệ thống tiêu hóa, gây đầy bụng và dẫn đến táo bón. Người bệnh cũng nên tránh xa các chất kích thích như rượu, bia, cà phê, trà đặc và các loại nước ngọt có ga vì những đồ uống này có tác dụng lợi tiểu mạnh, dễ gây mất nước trong cơ thể khiến phân trở nên khô cứng, trực tiếp làm tổn thương tái phát nghiêm trọng hơn.

Tài liệu tham khảo về nứt kẽ hậu môn

• American Society of Colon and Rectal Surgeons
• Mayo Clinic
• National Health Service
• Cleveland Clinic
• National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases