Ung thư vòm họng là một trong những căn bệnh ác tính phổ biến nhất trong các loại ung thư vùng đầu cổ. Do vị trí giải phẫu nằm sâu ở vùng vòm họng nên bệnh thường khó phát hiện ở giai đoạn đầu, dễ nhầm lẫn với các bệnh lý đường hô hấp thông thường. Việc hiểu rõ cách nhận biết các dấu hiệu cảnh báo và quy trình chẩn đoán y khoa sẽ giúp bạn chủ động bảo vệ sức khỏe của bản thân và gia đình.
Để nhận diện sớm bệnh lý này, chúng ta cần tìm hiểu chi tiết từ các biểu hiện lâm sàng ban đầu cho đến các kỹ thuật xét nghiệm hiện đại.
Làm sao để biết có bị ung thư vòm họng qua các triệu chứng sớm
Ở giai đoạn khởi phát, các tế bào ác tính bắt đầu hình thành tại lớp biểu mô của vòm họng. Lúc này, khối u có kích thước nhỏ nên hầu như không gây ra cảm giác đau đớn rõ rệt. Tuy nhiên, cơ thể vẫn sẽ phát ra những tín hiệu cảnh báo ngầm mà bạn cần hết sức lưu tâm.
Các dấu hiệu cảnh báo cơ thể không nên bỏ qua
Các triệu chứng ban đầu thường mang tính chất âm thầm nhưng có một đặc điểm chung rất quan trọng: thường xuất hiện ở một bên và có xu hướng tăng dần theo thời gian.
- Ngạt mũi một bên: Bạn có thể cảm thấy ngạt mũi một bên liên tục, lúc đầu ngạt từng lúc, sau đó ngạt liên tục kèm theo hiện tượng chảy nước mũi có lẫn ít máu tươi hoặc nhầy mủ.
- Ù tai và nghe kém: Khối u vòm họng khi phát triển sẽ gây chèn ép vào loa vòi tai (vòi Eustache). Điều này dẫn đến tình trạng ù tai một bên, có cảm giác như bị nút lỗ tai hoặc nghe kém đi rõ rệt.
- Đau đầu âm ỉ: Người bệnh thường xuyên bị đau đầu, đau nửa đầu hoặc đau sâu trong hốc mắt. Cơn đau thường nhẹ ở giai đoạn đầu và nặng dần khi khối u xâm lấn sâu hơn.
- Xuất hiện hạch cổ: Đây là một trong những dấu hiệu rất phổ biến. Hạch thường xuất hiện ở vùng dưới góc hàm hoặc dưới cơ ức đòn chũm, có đặc điểm là cứng, ban đầu di động sau đó cố định, không gây cảm giác đau đớn khi chạm vào.
- Khàn tiếng và khó nuốt: Khi khối u lớn dần gây chèn ép các dây thần kinh vận động vùng họng thanh quản, người bệnh sẽ gặp khó khăn khi nuốt thức ăn, giọng nói bị thay đổi hoặc khàn đặc.
Cách phân biệt với viêm họng thông thường
Rất nhiều người nhầm lẫn ung thư vòm họng với viêm họng hay viêm xoang thông thường dẫn đến việc tự ý mua thuốc điều trị tại nhà. Các bệnh lý viêm nhiễm lành tính thường sẽ thuyên giảm rõ rệt và tự khỏi trong vòng 1 đến 2 tuần. Ngược lại, đối với ung thư vòm họng, các triệu chứng sẽ kéo dài liên tục, không hề giảm đi khi dùng thuốc kháng sinh, kháng viêm thông thường mà ngày càng trở nên nghiêm trọng hơn.
Các phương pháp chẩn đoán y khoa xác định ung thư vọng họng
Các triệu chứng lâm sàng chỉ mang tính chất định hướng. Để biết chính xác bản thân có bị ung thư vòm họng hay không, bạn bắt buộc phải thực hiện các chẩn đoán chuyên sâu tại các cơ sở y tế uy tín.
Nội soi tai mũi họng
Đây là phương pháp sàng lọc đầu tay vô cùng quan trọng và nhanh chóng. Bác sĩ chuyên khoa sẽ sử dụng ống nội soi mềm, có gắn camera siêu nhỏ luồn qua đường mũi để quan sát trực tiếp toàn bộ bề mặt niêm mạc vòm họng. Qua hình ảnh nội soi, bác sĩ có thể phát hiện các vùng niêm mạc bị sần sùi, loét, thay đổi màu sắc hoặc các khối u nhô lên bất thường.
Sinh thiết khối u
Nếu quá trình nội soi phát hiện có tổn thương nghi ngờ, bác sĩ sẽ tiến hành bấm lấy một mẫu mô nhỏ tại vùng tổn thương đó. Mẫu mô này được gửi đến phòng giải phẫu bệnh để nhuộm và quan sát dưới kính hiển vi nhằm xác định xem đó là tế bào lành tính hay ác tính. Đây là tiêu chuẩn vàng và là phương pháp duy nhất khẳng định chắc chắn bạn có bị ung thư hay không.
Các kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh
Khi đã xác định có tế bào ung thư, các phương pháp chẩn đoán hình ảnh hiện đại sẽ được thực hiện để đánh giá giai đoạn bệnh:
- Chụp cắt lớp vi tính (CT scan): Giúp đánh giá mức độ tiêu xương ở nền sọ và sự xâm lấn của khối u vào các cấu trúc lân cận.
- Chụp cộng hưởng từ (MRI): Cho hình ảnh rõ nét về phần mềm, giúp xác định chính xác ranh giới của khối u và sự lan rộng của tế bào ung thư vào các dây thần kinh hoặc não bộ.
- Chụp PET/CT: Đây là kỹ thuật tiên tiến giúp phát hiện sớm các ổ di căn xa của ung thư vòm họng đến xương, gan hoặc phổi.
Xét nghiệm máu tìm kháng thể virus epstein-barr
Nghiên cứu khoa học cho thấy có mối liên hệ mật thiết giữa virus Epstein-Barr (EBV) và ung thư vòm họng. Xét nghiệm định lượng kháng thể kháng IgA/VCA hoặc IgA/EA của virus EBV trong huyết thanh có giá trị rất lớn trong việc sàng lọc, hỗ trợ chẩn đoán và theo dõi hiệu quả điều trị bệnh.
Khi nào bạn cần đi khám bác sĩ ngay lập tức
Ung thư vòm họng tiến triển khá nhanh. Do đó, bạn không nên chủ quan chờ đợi cho đến khi các triệu chứng trở nên quá rõ ràng. Hãy chủ động đến ngay các bệnh viện có chuyên khoa tai mũi họng hoặc ung bướu nếu nhận thấy các dấu hiệu sau kéo dài trên 3 tuần không thuyên giảm:
- Sờ thấy hạch cổ to lên nhanh chóng, không đau.
- Ù tai liên tục kèm theo giảm thính lực đột ngột một bên tai.
- Xì mũi ra máu hoặc khạc ra đờm có lẫn máu thường xuyên.
- Tê bì một bên mặt, sụp mí mắt hoặc nhìn một vật thành hai hình (song thị).
Các biện pháp phòng ngừa và tầm soát định kỳ
Bên cạnh việc lắng nghe các thay đổi của cơ thể, chủ động phòng ngừa và thực hiện tầm soát định kỳ là cách tốt nhất để bảo vệ sức khỏe hệ hô hấp của bạn.
- Tầm soát định kỳ: Những đối tượng có nguy cơ cao như người có người thân trong gia đình bị ung thư vòm họng, người thường xuyên tiếp xúc với hóa chất độc hại, hoặc người thường xuyên hút thuốc lá nên thực hiện khám tai mũi họng định kỳ 6 tháng đến 1 năm một lần.
- Xây dựng lối sống lành mạnh: Tuyệt đối không hút thuốc lá và hạn chế tối đa việc tiêu thụ các loại đồ uống có cồn như rượu, bia.
- Chế độ dinh dưỡng khoa học: Hạn chế ăn các loại thực phẩm lên men, muối chua kéo dài như dưa muối, cà muối, cá muối bởi chúng chứa hàm lượng nitrosamine cao – một chất gây ung thư mạnh. Nên tăng cường bổ sung rau xanh và các loại trái cây tươi giàu vitamin.
- Bảo vệ đường hô hấp: Luôn đeo khẩu trang khi đi ra ngoài, giữ gìn vệ sinh mũi họng sạch sẽ hàng ngày bằng nước muối sinh lý.
Ung thư vòm họng hoàn toàn có thể chữa khỏi hoặc kiểm soát tốt nếu được phát hiện ở giai đoạn sớm. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu bất thường của cơ thể kết hợp với kiểm tra sức khỏe định kỳ chính là chìa khóa vàng giúp bạn ngăn chặn kịp thời những biến chứng nguy hiểm của căn bệnh này.
