Chuyển dạ giả

Chuyển dạ giả là gì?

Chuyển dạ giả, hay còn gọi là cơn gò Braxton Hicks, là hiện tượng tử cung co thắt không đều xảy ra trong quá trình mang thai nhưng không dẫn đến việc sinh nở. Theo Hiệp hội Sản phụ khoa Hoa Kỳ (ACOG), những cơn gò này thường bắt đầu xuất hiện rõ rệt từ tam cá nguyệt thứ hai hoặc thứ ba. Về mặt sinh học, đây được coi là quá trình tập luyện của cơ tử cung để chuẩn bị cho giai đoạn chuyển dạ thực sự. Mặc dù có thể gây khó chịu hoặc lo lắng cho thai phụ, hiện tượng này hoàn toàn tự nhiên và không gây nguy hiểm cho thai nhi nếu không đi kèm các dấu hiệu bất thường khác. Nghiên cứu cho thấy hầu hết phụ nữ mang thai đều trải qua các cơn gò này, đặc biệt là vào những tuần cuối của thai kỳ khi cơ thể tăng cường chuẩn bị cho ngày dự sinh.

Nguyên nhân gây ra chuyển dạ giả

Nguyên nhân

Nguyên nhân chính dẫn đến các cơn co thắt này là do sự phản ứng tự nhiên của cơ tử cung đối với các thay đổi nội tiết tố trong thai kỳ. Ngoài ra, một số yếu tố gián tiếp khác cũng được xác định qua các nghiên cứu lâm sàng bao gồm:

• Tình trạng mất nước của cơ thể người mẹ khiến lưu lượng máu giảm, làm tăng độ nhạy cảm của cơ tử cung và kích thích các cơn gò.
• Hoạt động thể chất quá mức hoặc vận động mạnh đột ngột gây áp lực lên vùng bụng và tử cung.
• Bàng quang quá đầy gây chèn ép không gian trong khoang chậu, từ đó kích hoạt các phản xạ co thắt của tử cung.
• Quan hệ tình dục có thể giải phóng một lượng nhỏ oxytocin hoặc prostaglandin trong tinh dịch, dẫn đến các cơn gò nhẹ sau đó.
• Chạm vào bụng bầu quá thường xuyên hoặc cử động mạnh của thai nhi bên trong cũng có thể là tác nhân kích thích.

Cơ chế

Cơ chế của hiện tượng này liên quan mật thiết đến cấu trúc sinh lý của cơ trơn tử cung:

• Sự co thắt không đồng bộ của các sợi cơ tử cung. Khác với chuyển dạ thật có sự phối hợp nhịp nhàng từ đáy tử cung xuống cổ tử cung, các cơn gò này chỉ diễn ra cục bộ và rải rác.
• Sự thay đổi nồng độ hormone như progesterone và estrogen ở giai đoạn cuối thai kỳ làm tăng tính kích thích của màng tế bào cơ tử cung.
• Áp lực lên cổ tử cung nhưng không đủ lớn để gây ra sự xóa và mở cổ tử cung do cường độ co thắt thấp và không đều đặn.

Triệu chứng của chuyển dạ giả

Triệu chứng phổ biến

Các triệu chứng thường xuất hiện ngẫu nhiên và có những đặc điểm nhận diện rất cụ thể để phân biệt với dấu hiệu sinh thật:

• Cơn gò không đều về mặt thời gian, không có chu kỳ rõ ràng và khoảng cách giữa các cơn gò không ngắn lại.
• Cảm giác thắt chặt vùng bụng dưới hoặc vùng chậu thay vì đau lan tỏa từ lưng ra phía trước bụng.
• Cường độ không tăng dần, các cơn gò có thể mạnh lúc đầu nhưng sau đó yếu đi hoặc biến mất hoàn toàn.
• Cơn đau biến mất khi thay đổi tư thế, ví dụ như khi thai phụ đi bộ, nghỉ ngơi hoặc thay đổi vị trí nằm.

Triệu chứng theo mức độ

Trường hợp đặc biệt

Dù thường là lành tính, nhưng trong một số trường hợp đặc biệt, các triệu chứng này có thể cảnh báo nguy cơ sinh non hoặc các biến chứng thai kỳ:

• Cơn gò đi kèm rỉ dịch ối là dấu hiệu cho thấy màng ối có thể đã bị tổn thương hoặc vỡ sớm.
• Chảy máu âm đạo bất thường kết hợp với các cơn co thắt có thể là triệu chứng của nhau tiền đạo hoặc nhau bong non.
• Sự sụt giảm cử động thai nhi trong khi có cơn gò là dấu hiệu nguy hiểm cần được can thiệp y tế ngay lập tức.

Các biến chứng của chuyển dạ giả

Về cơ bản, hiện tượng này không gây ra các biến chứng sinh lý trực tiếp cho thai nhi hoặc mẹ. Tuy nhiên, nó có thể dẫn đến một số hệ quả gián tiếp sau:

Sự nhầm lẫn trong chẩn đoán

Việc không phân biệt được giữa các cơn gò Braxton Hicks và chuyển dạ thực sự có thể khiến thai phụ nhập viện quá sớm hoặc trải qua các xét nghiệm không cần thiết, gây tốn kém và mệt mỏi về tâm lý.

Căng thẳng và mất ngủ

Các cơn gò xuất hiện thường xuyên vào ban đêm ở những tuần cuối có thể gây ra tình trạng mất ngủ kéo dài, dẫn đến kiệt sức cho người mẹ trước khi bước vào cuộc vượt cạn chính thức.

Nguy cơ bỏ lỡ dấu hiệu sinh non

Nếu thai phụ chủ quan cho rằng mọi cơn gò đều là giả, họ có thể bỏ qua các dấu hiệu của chuyển dạ sinh non (trước tuần 37), dẫn đến việc không được can thiệp kịp thời để giữ thai hoặc chuẩn bị hỗ trợ phổi cho thai nhi.

Đối tượng nguy cơ mắc chuyển dạ giả

Nhóm tuổi, giới tính dễ mắc bệnh (phổ biến)

• Phụ nữ mang thai ở mọi độ tuổi đều có thể gặp hiện tượng này, đây là đối tượng duy nhất liên quan đến tình trạng này.
• Người mang thai lần thứ hai trở đi thường cảm nhận được các cơn gò sớm hơn và rõ rệt hơn so với những người mang thai lần đầu do cơ tử cung đã có độ nhạy cảm nhất định từ lần sinh trước.

Nhóm yếu tố nguy cơ khác

• Phụ nữ mang đa thai (sinh đôi hoặc sinh ba) có tử cung bị căng giãn quá mức, làm tăng kích thích các sợi cơ trơn.
• Người làm công việc nặng nhọc, phải đứng lâu hoặc đi lại quá nhiều trong ngày khiến cơ thể mệt mỏi và dễ xuất hiện cơn gò.
• Phụ nữ gặp căng thẳng kéo dài hoặc lo âu quá mức gây ảnh hưởng đến hệ thần kinh thực vật và kích thích tử cung.
• Người có tiền sử nhiễm trùng đường tiết niệu do bàng quang và tử cung nằm cạnh nhau, sự kích ứng ở cơ quan này dễ lan sang cơ quan kia.

Phòng ngừa chuyển dạ giả

Để giảm thiểu tần suất và sự khó chịu của các cơn gò này, thai phụ có thể áp dụng các biện pháp sau:

Duy trì sự cân bằng nước

Cung cấp đủ nước cho cơ thể là biện pháp hàng đầu. Thai phụ nên uống từ 2 đến 3 lít nước mỗi ngày để ngăn ngừa tình trạng mất nước – tác nhân chính gây kích thích cơ tử cung.

Quản lý hoạt động thể chất

Tránh làm việc quá sức hoặc thực hiện các động tác cúi người, mang vác nặng đột ngột. Thay vào đó, hãy thực hiện các bài tập yoga nhẹ nhàng dành riêng cho bà bầu để giúp cơ bắp thư giãn.

Thói quen sinh hoạt khoa học

Không nên nhịn tiểu vì bàng quang đầy sẽ gây áp lực lên tử cung. Đồng thời, nên dành thời gian nghỉ ngơi xen kẽ trong ngày, đặc biệt là nằm nghiêng trái để tối ưu hóa lưu thông máu đến tử cung.

Chẩn đoán chuyển dạ giả

Quy trình chẩn đoán nhằm mục đích loại trừ khả năng chuyển dạ thực sự hoặc sinh non:

Thăm khám lâm sàng

Bác sĩ sẽ tiến hành kiểm tra âm đạo để đánh giá tình trạng cổ tử cung. Nếu cổ tử cung vẫn đóng, dài và cứng, đó chính là chuyển dạ giả. Nếu cổ tử cung có hiện tượng xóa hoặc mở, đó là dấu hiệu của chuyển dạ thật.

Theo dõi bằng máy Monitor sản khoa (Non-Stress Test)

Phương pháp này giúp ghi lại tần suất, cường độ của các cơn gò và nhịp tim thai. Trong trường hợp chuyển dạ giả, máy sẽ ghi nhận các cơn sóng không đều và cường độ thấp.

Siêu âm đo chiều dài cổ tử cung

Đây là phương pháp quan trọng để dự báo nguy cơ sinh non. Một cổ tử cung có chiều dài bình thường là bằng chứng rõ ràng cho thấy các cơn gò hiện tại chưa gây ra tác động chuyển dạ thực sự.

Điều trị chuyển dạ giả

Phương pháp y khoa

• Sử dụng thuốc giảm gò như các loại thuốc chống co thắt cơ trơn chỉ được chỉ định khi các cơn gò quá mạnh gây đau đớn nhiều hoặc có nguy cơ dẫn đến sinh non.
• Bổ sung dịch truyền trong trường hợp thai phụ bị mất nước nghiêm trọng khiến cơn gò xuất hiện liên tục.
• Điều trị nhiễm trùng đi kèm nếu nguyên nhân kích thích tử cung đến từ viêm nhiễm đường tiết niệu hoặc âm đạo.

Lối sống hỗ trợ

• Thay đổi tư thế ngay lập tức: Nếu đang đứng hãy ngồi xuống, nếu đang nằm hãy đi bộ nhẹ nhàng.
• Ngâm mình trong nước ấm: Nước ấm giúp giãn cơ và làm dịu hệ thần kinh, từ đó làm giảm cường độ cơn gò.
• Sử dụng kỹ thuật hít thở: Tập trung vào hơi thở sâu và chậm giúp cơ thể thư giãn và cung cấp thêm oxy cho tử cung.
• Uống một ly sữa ấm hoặc trà thảo mộc nhẹ nhàng để giúp tinh thần thoải mái hơn.

Lưu ý khi điều trị

• Không tự ý sử dụng thuốc giảm đau hoặc các loại thuốc Đông y không rõ nguồn gốc để làm dừng cơn gò.
• Theo dõi sát sao cử động của thai nhi trong và sau khi cơn gò diễn ra để đảm bảo bé vẫn ổn định.
• Liên hệ bác sĩ ngay nếu cơn gò không giảm sau khi đã nghỉ ngơi và uống nước, hoặc nếu tần suất đạt 4-5 cơn trong 1 giờ.

So sánh với bệnh lý tương tự

Bệnh lý tương tự

Tình trạng thường bị nhầm lẫn nhất với chuyển dạ giả chính là chuyển dạ thật (True labor). Ngoài ra, ở giai đoạn sớm của thai kỳ, nó cũng có thể bị nhầm với tình trạng dọa sảy thai hoặc viêm đại tràng do các cơn co thắt bụng tương đồng.

Phân biệt giữa các bệnh lý

Mọi người cũng hỏi

Làm thế nào để biết chắc chắn mình đang bị chuyển dạ giả?

Cách đơn giản nhất để xác định là thay đổi hoạt động bạn đang làm. Nếu bạn đang đi bộ, hãy ngồi xuống nghỉ ngơi; nếu bạn đang nằm, hãy đứng dậy đi lại nhẹ nhàng hoặc đi tắm nước ấm. Chuyển dạ giả thường sẽ dịu đi hoặc biến mất hoàn toàn khi bạn thay đổi tư thế hoặc thư giãn. Ngoài ra, hãy kiểm tra vị trí đau; nếu cơn đau chỉ tập trung ở vùng bụng dưới và không lan ra sau lưng, đồng thời cường độ không tăng lên dù bạn chờ đợi bao lâu, thì đó khả năng cao là cơn gò Braxton Hicks. Tuy nhiên, nếu bạn cảm thấy lo lắng hoặc không chắc chắn, đừng ngần ngại gọi cho bác sĩ để được tư vấn chính xác nhất.

Chuyển dạ giả thường xuất hiện vào thời điểm nào của thai kỳ?

Hầu hết các nghiên cứu y khoa cho thấy những cơn gò này có thể bắt đầu ngay từ tuần thứ 6 của thai kỳ, nhưng lúc đó tử cung còn nhỏ nên người mẹ không cảm nhận được. Thông thường, thai phụ sẽ bắt đầu nhận thấy chúng rõ rệt hơn vào tam cá nguyệt thứ hai (khoảng từ tuần thứ 20) và trở nên phổ biến nhất vào tam cá nguyệt thứ ba. Càng gần ngày dự sinh, các cơn gò này có thể xuất hiện thường xuyên hơn như một cách để cổ tử cung mềm ra và chuẩn bị cho quá trình chuyển dạ thực sự. Ở những phụ nữ mang thai lần thứ hai hoặc thứ ba, cảm giác về các cơn gò này thường đến sớm và mạnh hơn so với lần đầu.

Khi nào cơn gò giả trở nên nguy hiểm và cần đi bệnh viện?

Bạn cần đến bệnh viện ngay lập tức nếu các cơn gò đi kèm với bất kỳ dấu hiệu nào sau đây: có sự xuất hiện của dịch lỏng chảy ra từ âm đạo (vỡ ối hoặc rỉ ối), có máu âm đạo (màu hồng, đỏ hoặc nâu), hoặc nếu các cơn gò trở nên đều đặn với tần suất 5 phút một lần và kéo dài liên tục trong một giờ. Đặc biệt, nếu thai kỳ của bạn chưa đến tuần thứ 37 mà các cơn gò xuất hiện thường xuyên, đó có thể là dấu hiệu của sinh non. Một dấu hiệu quan trọng khác là sự thay đổi trong cử động của thai nhi; nếu em bé đạp ít hơn bình thường trong khi bạn có cơn gò, hãy đi kiểm tra ngay để đảm bảo an toàn cho bé.

Uống nước có thực sự giúp làm giảm các cơn gò giả không?

Có, việc uống nước đóng vai trò rất quan trọng trong việc làm dịu các cơn gò tử cung giả. Khi cơ thể người mẹ bị thiếu nước, thể tích máu có thể giảm xuống, làm nồng độ oxytocin (hormone kích thích co bóp tử cung) trong máu tăng lên một cách tương đối, từ đó gây ra các cơn gò. Ngoài ra, tình trạng mất nước làm cho cơ tử cung trở nên nhạy cảm và dễ bị kích thích hơn. Các bác sĩ thường khuyên thai phụ khi thấy bụng căng cứng hãy uống ngay 1-2 ly nước lớn và nằm nghỉ nghiêng sang trái. Nếu nguyên nhân đơn thuần là do thiếu nước, các cơn gò sẽ nhanh chóng giãn ra và biến mất sau khoảng 30 đến 60 phút.

Chuyển dạ giả có gây đau lưng nhiều như chuyển dạ thật không?

Thông thường thì không. Chuyển dạ giả chủ yếu gây ra cảm giác căng cứng hoặc thắt chặt ở phía trước bụng hoặc vùng chậu, đôi khi chỉ là cảm giác khó chịu nhẹ như đau bụng kinh. Trong khi đó, chuyển dạ thật thường bắt đầu bằng những cơn đau âm ỉ nhưng mạnh mẽ ở vùng lưng dưới, sau đó lan dần ra phía trước bụng theo hình vòng cung. Cơn đau của chuyển dạ thật có tính chất “sâu” hơn và không thuyên giảm dù bạn có thay đổi tư thế hay nằm nghỉ. Nếu bạn bị đau lưng dữ dội đi kèm với bụng cứng theo từng nhịp đều đặn, đó có thể không còn là chuyển dạ giả mà là dấu hiệu cho thấy cuộc chuyển dạ thực sự đã bắt đầu.

Tài liệu tham khảo về chuyển dạ giả

• American College of Obstetricians and Gynecologists
• Mayo Clinic
• Cleveland Clinic
• National Health Service
• World Health Organization
• Stanford Medicine Children’s Health